Περίληψη:
Υπόθεση: Αγωγή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης από εργατικό ατύχημα που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο εργάτη κατά την εκτέλεση εργασιών ελαιοχρωματισμού σε πλημμελώς κατασκευασμένη σκαλωσιά.
Πραγματικά περιστατικά: Ο εργάτης προσλήφθηκε από τον δεύτερο εναγόμενο (εργολάβο) για εργασίες ελαιοχρωματισμού εξοχικής κατοικίας του τρίτου εναγόμενου. Ο πρώτος εναγόμενος (υπεργολάβος) μαζί με τον δεύτερο εγκατέστησε σκαλωσιά. Ο εργάτης έπεσε από τη σκαλωσιά και τραυματίστηκε θανάσιμα. Η σκαλωσιά είχε στηθεί πλημμελώς χωρίς τήρηση των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας: δεν είχε το ελάχιστο πλάτος 60cm, δεν είχε κουπαστές και μεσοδιαστήματα, δεν είχε αντιανέμιους συνδέσμους χιαστί, δεν είχε συγκρατηθεί σταθερά με την οικία, και το δάπεδο εργασίας αποτελείτο από μονό μαδέρι που εδραζόταν σε συρματόσχοινο.
Ζητήματα: 1) Εάν πρόκειται για εργατικό ατύχημα υπό την έννοια του ν. 551/1915, 2) Εάν υπάρχει πταίσμα των εναγόμενων και παράβαση μέτρων ασφαλείας, 3) Εάν δικαιούνται οι συγγενείς του θανόντος χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, 4) Το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης, 5) Η ευθύνη του κυρίου του έργου.
Κυριότερες διατάξεις που εφαρμόστηκαν: Άρθρα 1, 16 του ν. 551/1915, άρθρα 299, 914, 932 ΑΚ, άρθρα 2, 3, 4, 5 του Ν. 1396/1983, άρθρο 32 του ν. 1568/1985, άρθρο 7 του π.δ. 17/1996, άρθρα 34, 111 του π.δ. 1073/1981, άρθρα 2, 3, 9, 12, 13, 21 του π.δ. 778/1980
Η κρίση του δικαστηρίου: Το δικαστήριο έκρινε ότι συνέτρεχε εργατικό ατύχημα και πταίσμα των δύο πρώτων εναγόμενων λόγω μη τήρησης μέτρων ασφαλείας. Απέρριψε την αγωγή κατά του κυρίου του έργου, που δεν είχε επιφυλάξει διεύθυνση και επίβλεψη. Επιδίκασε χρηματική ικανοποίηση: στη σύζυγο και τα παιδιά του θανόντος €50.000 έκαστος, στους πεθερούς €5.000 έκαστος και στις αδελφές €10.000 έκαστη. Συνολικά επιδικάστηκαν €180.000.
Δημοσιευμένη σε: Τράπεζα Νομικών Πληροφοριών NOMOS
ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ –
ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ
ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ
949/2025
ΤΟ ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
Συγκροτήθηκε από το Δικαστή Γεώργιο Δελή, Πρωτοδίκη, τον οποίο όρισε ο Πρόεδρος του Τριμελούς Συμβουλίου Διοικήσεως του Πρωτοδικείου Αθηνών και από την Γραμματέα Άννα Μυροφορίδου.
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του την 29.4.2025, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:
Α. Των καλούντων – εναγόντων: 1) ……. του …., με ΑΦΜ ……, ατομικά και ως ασκούσα την γονική μέριμνα του ανήλικου υιού της, ήδη κατά την συζήτηση ενηλικιωθέντα, ….. του ……, κατοίκων ……, επί της οδού ……, αρ. , 2) …… του ….., με ΑΦΜ ……, κατοίκου ……., επί της ……, 3) ……. του …… και 4) ….. του ……. κατοίκων ……, οι οποίοι παραστάθηκαν δια του πληρεξούσιου Δικηγόρου τους Δημητρίου Βλαχόπουλου (ΑΜ ΔΣΑ 29922).
Των καθ’ ων η κλήση – εναγόμενων: 1) ……, με ΑΦΜ ….., κατοίκου ….., επί της οδού ……, αρ. …, ο οποίος παραστάθηκε δια του πληρεξούσιου Δικηγόρου του Γεωργίου Ζαπάντη (ΑΜ ΔΣΑ 11706), 2) ……, με ΑΦΜ ….., κατοίκου ….., επί της οδού ….., αρ. …, ο οποίος παραστάθηκε δια της πληρεξούσιας Δικηγόρου του Αγλαΐας Μυλωνοπούλου (ΑΜ ΔΣΑ 17436) και 3) ….. του Αθανασίου, με ΑΦΜ ….., κατοίκου ….., επί της οδού …., αρ. ….., ο οποίος παραστάθηκε μετά της πληρεξούσιας Δικηγόρου του Μαγδαληνής Μαργώνη (ΑΜ ΔΣΑ 22607).
Β. Των εναγόντων: 1) ….. συζύγου ….., το γένος …., με ΑΦΜ ….., κατοίκου ….., επί της οδού ….., αρ. …., και 2) ….. συζύγου ….., το γένος ……, κατοίκου ….., οι οποίοι παραστάθηκαν δια του πληρεξούσιου Δικηγόρου τους Δημητρίου Βλαχόπουλου (ΑΜ ΔΣΑ 29922).
Των εναγόμενων: 1) …… του ….., με ΑΦΜ ….., κατοίκου …., επί της οδού ….., αρ. …., ο οποίος παραστάθηκε δια του πληρεξούσιου Δικηγόρου του Γεωργίου Ζαπάντη (ΑΜ ΔΣΑ 11706), 2) ….., με ΑΦΜ ….., κατοίκου ….., επί της οδού ….., αρ. …, ο οποίος παραστάθηκε δια της πληρεξούσιας Δικηγόρου του Αγλαΐας Μυλωνοπούλου (ΑΜ ΔΣΑ 17436) και 3) …… του ….., με ΑΦΜ ……, κατοίκου …., επί της οδού …, αρ. …., ο οποίος παραστάθηκε μετά των πληρεξούσιων Δικηγόρου του Μαγδαληνής Μαργώνη (ΑΜ ΔΣΑ 22607) και Ιφιγένειας Βασιλοπούλου (ΑΜ ΔΣΑ 17168).
Οι καλούντες με την, από 27.11.2024, υπό στοιχ. Α’ κλήση τους που κατατέθηκε στην Γραμματεία του Δικαστηρίου αυτού με αρ. ….., και προσδιορίστηκε να συζητηθεί κατά τη δικάσιμο που αναγράφεται στην αρχή της παρούσας, οπότε και εκφωνήθηκε από τη σειρά του οικείου πινακίου, ζητούν να γίνει δεκτή, δια αυτής, η, από 26.3.2021 και με αρ. κατ. ….. αγωγή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ’ αρ. ….. μη οριστική απόφαση, οι δε ενάγοντες με την, από 7.6.2024 υπό στοιχ. Β’ αγωγή τους, που κατατέθηκε, ομοίως, με αρ. κατ. ….., και προσδιορίστηκε να συζητηθεί, μετ’ αναβολή από την αρχική δικάσιμο της 26.11.2024, επίσης, στην ως άνω δικάσιμο, ζητούν τα αναφερόμενα σε αυτή για τους λόγους που επικαλούνται.
Κατά τη συζήτηση των υποθέσεων οι πληρεξούσιοι Δικηγόροι των διαδίκων ανέπτυξαν τους ισχυρισμούς τους και ζήτησαν να γίνουν δεκτά όσα αναφέρονται στα πρακτικά και στις προτάσεις τους.
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου εκκρεμούν η ανωτέρω υπό στοιχ. Α’ κλήση και η, δια αυτής, αγωγή και η υπό στοιχ. Β’ αγωγή, οι οποίες πρέπει να συνεκδικαστούν, διότι η ένωση και συνεκδίκασή τους, λόγω της πρόδηλης συνάφειάς τους, συνεπάγονται τη διευκόλυνση και επιτάχυνση της διεξαγωγής της δίκης και επιφέρουν ταυτόχρονα τη μείωση των εξόδων της, κατ’ αρ. 246 ΚΠολΔ.
Κατά τη σαφή έννοια του άρθρου 1 του κωδικοποιημένου με το από 24.7/25.8.1920 β.δ., ν. 551/1915 «περί ευθύνης προς αποζημίωσιν των εξ ατυχήματος εν τη εργασία παθόντων εργατών ή υπαλλήλων», που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 38 εδ. α’ του ΕισΝΑΚ, ως ατύχημα από βίαιο συμβάν, που επήλθε σε εργάτη ή υπάλληλο, κατά την εκτέλεση της εργασίας του ή εξ αφορμής αυτής, για το οποίο παρέχεται δικαίωμα αποζημίωσης κατά τις διατάξεις του νόμου αυτού και την αναφερόμενη σε αυτές έκταση, θεωρείται και ο θάνατος ή κάθε βλάβη του μισθωτού, η οποία είναι αποτέλεσμα βίαιης και αιφνίδιας επενέργειας εξωτερικού αιτίου, που δεν ανάγεται αποκλειστικά σε οργανική ή παθολογική προδιάθεση του παθόντος, το οποίο δεν θα λάμβανε χώρα, χωρίς την εργασία και την υπό τις δεδομένες συνθήκες εκτέλεσή της (βλ. ΟλΑΠ 1287/1986 ΝοΒ 1987.1605, ΑΠ 1602/1998 ΔΕΝ 1999.200, ΕφΑΘ 11116/1996 ΕΕργΔ 1997.1126, Λ. Ντάσιου, Εργατικό Δικονομικό Δίκαιο, εκδ. 1985, σελ. 414 γ’, Γκούτου-Λεβέντη, Εργατική Νομοθεσία, εκδ. 1988, παρ. 43, σελ. 119). Η τελευταία περίπτωση συντρέχει, όταν το ατύχημα δεν αποτελεί την άμεση συνέπεια της εκτέλεσης της εργασίας, αλλά συνδέεται προς αυτή με σχέση αιτίου και αποτελέσματος, ως εκ του ότι, λόγω της εργασίας, δημιουργήθηκαν οι ιδιαίτερες εκείνες πραγματικές συνθήκες και περιστάσεις, που ήταν αναγκαίες για την επέλευσή του και οι οποίες δεν θα υπήρχαν χωρίς την εργασία. Εξάλλου, από τα άρθρα 914, 932 ΑΚ και 16 του ν. 551/1915 προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη (ΑΠ 440/2007 ΕλλΔνη 49(2008). 164] οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος, όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας, αρκεί να συντέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος και πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν, με την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια περί την τήρηση των μέτρων ασφαλείας του άρθρου 16 § 1 του ν. 551/1915 (ΑΠ 160/2021, ΑΠ 181/2016, ΑΠ 757/2015, ΑΠ 561/2015, ΑΠ 182/2015, ΑΠ 225/2014, ΤΝΠ Νόμος ΑΠ 1168/2007 ΕΕργΔ 67(2008).604=ΝοΒ 56(2008). 1249, ΑΠ 1045/2007 ΕΕργΔ 67(2008).470, ΑΠ 793/2007 ΕΕργΔ 67(2008).536, ΑΠ 73/2007 ΝοΒ 55(2007). 1149=ΕλΔ 48(2007).1411, με σχόλιο Αντ. Ταμπάκη, ΑΠ 1102/2003 ΕλΔ 46(2005).1360). Περαιτέρω, στην αγωγή με την οποία αξιώνεται η χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης των κληρονόμων του θανόντος, συνεπεία εργατικού ατυχήματος, κατά τις διατάξεις των άρθρων 299, 914, 932 ΑΚ, πρέπει και αρκεί να αναφέρονται, οι συνθήκες του ατυχήματος, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά, υπό τα οποία έλαβε χώρα τούτο, το πταίσμα του εργοδότη ή του υπ’ αυτού προστηθέντος, η ψυχική οδύνη και η έκταση αυτής, καθώς και η κοινωνική και οικονομική θέση του ενάγοντος και του εναγόμενου (ΑΠ 246/2022, 747/2020 ΤΝΠ Νόμος, ΑΠ 1210/2006 ΕΕργΔ 66(2007).1435, ΑΠ 961/2007 ΕλΔ 48(2007).1350). Προκειμένου περί οικοδομικών εν γένει εργασιών, πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων αυτού, ή τρίτων που ευθύνονται παράλληλα προς τον εργοδότη ή το μισθωτό, θεμελιώνεται και από τη μη τήρηση των διατάξεων του π.δ/τος 778/1980 περί των μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεση των οικοδομικών εργασιών από τους κατά νόμου υπεύθυνους (άρθρο 1) και το Ν. 1396/1983 «Υποχρεώσεις λήψης και τήρησης των μέτρων ασφαλείας στις οικοδομές και λοιπά ιδιωτικά τεχνικά έργα». Έτσι, κατά το άρθρο 2 του Ν. 1396/1983, για την εφαρμογή των διατάξεων του νόμου αυτού θεωρούνται: 1) τεχνικό έργο, κάθε οικοδομή ή άλλη εργοταξιακή κατασκευή χρονικής διάρκειας, όπως ανέγερση, προσθήκη, επισκευή, καθαίρεση και ηλεκτρομηχανολογική εγκατάσταση, 2) μέτρα ασφαλείας, όλα τα μέτρα που αφορούν σε τεχνικά έργα και προβλέπονται από τις διατάξεις που ισχύουν εκάστοτε για την υγιεινή και ασφάλεια της εργασίας, 3) κύριος του έργου, ο κύριος, ο νομέας ή ο κάτοχος του ακινήτου στο οποίο εκτελείται, ύστερα από εντολή του και για λογαριασμό του τεχνικό έργο, 4) εργολάβος, το πρόσωπο που συμβάλλεται με μίσθωση έργου με τον κύριο του έργου και αναλαμβάνει την εκτέλεση ολόκληρου τεχνικού έργου ή τμήματός του, ανεξάρτητα από την ιδιότητα με την οποία φέρεται ασφαλισμένος σε ασφαλιστικό οργανισμό, 5) υπεργολάβος, το πρόσωπο που συμβάλλεται με μίσθωση έργου με τον εργολάβο και αναλαμβάνει την εκτέλεση ολόκληρου τεχνικού έργου ή τμήματός του, ανεξάρτητα από την ιδιότητα με την οποία φέρεται ασφαλισμένος σε ασφαλιστικό οργανισμό, όπως επίσης και το πρόσωπο που συμβάλλεται με μίσθωση έργου με άλλον υπεργολάβο και αναλαμβάνει, σύμφωνα με τα παραπάνω, την εκτέλεση τεχνικού έργου ή τμήματός του. Κατά άρθρο 3 του ίδιου νόμου «ο εργολάβος και υπεργολάβος ολόκληρου του έργου, ανεξάρτητα εάν αυτό εκτελείται ολικά ή κατά τμήματα με υπεργολάβους, είναι συνυπεύθυνοι και υποχρεούνται: 1. Να λαμβάνουν και να τηρούν όλα τα μέτρα ασφαλείας που αφορούν ολόκληρο το έργο. 2. Να τηρούν, σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης, τις οδηγίες του επιβλέποντος, όπως προβλέπονται στο άρθρο 7 του νόμου αυτού. 3. Να εφαρμόζουν σύμφωνα με τους κανόνες της επιστήμης και της τέχνης, τη μελέτη μέτρων ασφαλείας, που ορίζεται στο άρθρο 6 του παρόντος», ενώ κατά το άρθρο 4 παρ. 1 του ίδιου νόμου, σε περίπτωση που δεν ανατίθεται η εκτέλεση ολόκληρου του έργου σε έναν εργολάβο, ο κύριος του έργου είναι υποχρεωμένος να λαμβάνει πριν από την εγκατάσταση κάθε εργολάβου ή υπεργολάβου τμήματος του έργου και να τηρεί, όσο διαρκεί το έργο αυτό, εφόσον αυτά δεν αφορούν σε τμήματα του έργου που ανέλαβαν και εκτελούν εργολάβοι ή υπεργολάβοι και κατά το άρθρο 5 παρ.1 του ίδιου νόμου, ο εργολάβος και ο υπεργολάβος τμήματος του έργου είναι συνυπεύθυνοι και υποχρεούνται να λαμβάνουν και να τηρούν όλα τα μέτρα ασφαλείας που αφορούν στο τμήμα του έργου που ανέλαβαν, ανεξάρτητα εάν αυτό εκτελείται ολόκληρο ή κατά τμήματα με υπεργολάβους. Κατά την έννοια των παραπάνω διατάξεων του Ν. 1396/1983, ο εργολάβος τμήματος του έργου δεν έχει μεν υποχρέωση να λαμβάνει και να τηρεί μέτρα ασφαλείας για προηγούμενα τμήματα του έργου, για τα οποία αντίστοιχη υποχρέωση έχουν οι εργολάβοι ή οι υπεργολάβοι των τμημάτων αυτών ή αναλόγως ο κύριος του έργου, όμως αν τα μέτρα αυτά δεν έχουν ληφθεί, οφείλει να μην αρχίσει την εκτέλεση του δικού του τμήματος του έργου, διότι διαφορετικά εκθέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του προσωπικού του και υποχρεούται συνεπώς σε περίπτωση πρόκλησης ζημίας να αποζημιώσει τους παθόντες, αφού με την παράλειψή του και την ανοχή του στην έλλειψη των αναγκαίων μέτρων ασφάλειας δημιούργησε και ο ίδιος κατάσταση επικινδυνότητας για το προσωπικό του. Επίσης, από τις ίδιες διατάξεις προκύπτει ότι σε αντίθεση με τον κύριο του έργου, που δεν ευθύνεται ως προστήσας για τις παράνομες πράξεις ή παραλείψεις του εργολάβου, αν δεν επιφύλαξε για τον εαυτό του τη διεύθυνση και επίβλεψη της εκτέλεσης του έργου (υπό την έννοια της παροχής δεσμευτικών για τον εργολάβο εντολών και οδηγιών), ο εργολάβος που ανέλαβε την εκτέλεση ολόκληρου ή τμήματος του έργου και ανέθεσε την εκτέλεση τμήματος αυτού σε υπεργολάβο, είναι συνυπεύθυνος με αυτόν για τη λήψη και τήρηση των μέτρων ασφαλείας, έστω και αν δεν επιφύλαξε για τον εαυτό του το δικαίωμα διεύθυνσης και επίβλεψης του τμήματος που ανέθεσε στον υπεργολάβο ή και αν συμφώνησαν ότι δεν θα έχει τη διεύθυνση και επίβλεψη του τμήματος αυτού. Και τούτο διότι ο εργολάβος ευθύνεται σε κάθε περίπτωση με τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του Ν. 1396/1983 για τη λήψη και τήρηση των μέτρων ασφαλείας και η ανάθεση της εκτέλεσης τμήματος του έργου σε υπεργολάβο, με οποιαδήποτε συμφωνία, δεν τον απαλλάσσει από την υποχρέωση επίβλεψης και ελέγχου του υπεργολάβου, ειδικά για τη λήψη και τήρηση των παραπάνω μέτρων (ΑΠ 179/2015, Ισοκράτης – ΑΠ 139/2014, Νόμος). Ακόμη, πταίσμα των ανωτέρω προσώπων θεμελιώνεται και από τη μη τήρηση των γενικών διατάξεων: α) του άρθρου 32 στοιχ. Α παρ. 1 του ν. 1568/1985 κατά το οποίο “ο εργοδότης έχει υποχρέωση να λαμβάνει κάθε μέτρο που απαιτείται, ώστε να εξασφαλίζονται οι εργαζόμενοι και ο τρίτος που παραβρίσκονται στους τόπους εργασίας από κάθε κίνδυνο που μπορεί να απειλήσει την υγεία ή τη σωματική τους ακεραιότητα”, β) του άρθρου 7 παρ. 1, 5 και 6 του π.δ. 17/1996 με το οποίο θεσπίστηκαν μέτρα για τη βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία σε συμμόρφωση με τις οδηγίες 89/391/ΕΟΚ και 91/383/ΕΟΚ, κατά το οποίο “ο εργοδότης υποχρεούται να εξασφαλίζει την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων ως προς όλες τις πτυχές της εργασίας, και να λαμβάνει μέτρα που να εξασφαλίζουν την υγεία και ασφάλεια των τρίτων (παρ. 1), “στα πλαίσια των ευθυνών του, ο εργοδότης λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων πρόληψης των επαγγελματικών κινδύνων, ενημέρωσης και κατάρτισης, καθώς και της δημιουργίας της απαραίτητης οργάνωσης και της παροχής των αναγκαίων μέσων” (παρ. 5) και “ο εργοδότης υποχρεούται να φροντίζει ώστε να προσαρμόζονται τα μέτρα της προηγουμένης παραγράφου ανάλογα με τις μεταβολές των περιστάσεων και να επιδιώκει τη βελτίωση των υφισταμένων καταστάσεων, να εφαρμόζει τις υποδείξεις των τεχνικών και υγειονομικών επιθεωρητών εργασίας και γενικά να διευκολύνει το έργο τους μέσα στην επιχείρηση κατά τους ελέγχους, να επιβλέπει την ορθή εφαρμογή των μέτρων υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας, να γνωστοποιεί στους εργαζόμενους τον επαγγελματικό κίνδυνο από την εργασία τους, να καταρτίζει πρόγραμμα προληπτικής δράσης και βελτίωσης των συνθηκών εργασίας στην επιχείρηση, να εξασφαλίζει τη συντήρηση και την παρακολούθηση της ασφαλούς λειτουργίας μέσων και εγκαταστάσεων, να ενθαρρύνει και διευκολύνει την επιμόρφωση των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους, σύμφωνα με το άρθρο 13 του ν. 1568/85 και τα άρθρα 6 και 12 του παρόντος διατάγματος” (παρ. 6), αλλά και των ειδικών διατάξεων: α) των άρθρων 34 και 111 παρ. 1 του π.δ. 1073/1981 “περί μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεσιν εργασιών εις εργοτάξια οικοδομών και πάσης φύσεως έργων αρμοδιότητος πολιτικού μηχανικού” κατά τα οποία “I. το πλάτος των διαδρόμων εργασίας των ικριωμάτων πρέπει να είναι επαρκές και ανάλογο με την εργασίαν δια την οποίαν κατεσκευάσθη το ικρίωμα, εις πάσαν περίπτωσιν πρέπει να υπάρχη διάστημα ελεύθερον, από σταθερά εμπόδια ή αποθηκευμένα υλικά, πλάτους τουλάχιστον εξήκοντα εκατοστών (0,60) του μέτρου, ούτω το πλάτος του δαπέδου εργασίας του ικριώματος πρέπει κατά περίπτωσιν να είναι εξήκοντα εκατοστά (0,60) του μέτρου εάν υποβαστάζη αποκλειστικούς εργαζομένους (χωρίς απόθεσιν υλικών πλην των αμέσως χρησιμοποιουμένων), ογδοήκοντα εκατοστά (0,80) του μέτρου εάν χρησιμοποιήται και δι’ απόθεσιν υλικών … 2. Άπαντα τα μαδέρια τα οποία συνιστούν το δάπεδον εργασίας πρέπει να υποβαστάζωνται από τρία τουλάχιστον στηρίγματα, πλην των περιπτώσεων κατά τας οποίας ή απόστασις μεταξύ των διαδοχικών εγκαρσίων δοκίδων και το πάχος των μαδερίων είναι τοιούτον ώστε να αποκλείη κάθε κίνδυνον ταλαντώσεως ή κάμψεως, να εξέχουν του σημείου στηρίξεώς των κατά μήκος μεγαλύτερον του τετραπλασίου του πάχους των, να υπερκαλύπτωνται εις τας θέσεις της μεταξύ των καλύψεως εις τρόπον ώστε να παρέχουν ασφάλειαν απροσκόπτου κυκλοφορίας (διατάξεις έναντι ανατροπής). 3. Κατά τα λοιπά ισχύουν αι διατάξεις περί ικριωμάτων του υπ’ αριθμ. 778/80 Π.Δ/τος περί των μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεσιν οικοδομικών εργασιών” (άρθρο 34), “διά την διαρκή επίβλεψιν και επιμέλειαν της εφαρμογής του παρόντος ως και του Π. Δ/τος 778/80 “περί των μέτρων ασφαλείας κατά την εκτέλεσιν οικοδομικών εργασιών” εις τας οικοδομικός και εν γένει εργοταξιακάς εργασίας, παρίσταται, ανελλιπώς καθ’ όλην την διάρκειαν της ημερήσιας εργασίας οι νόμω υπόχρεοι εργοδόται ή οι εκπρόσωποι τούτων” (άρθρο 111 παρ. 1), β) των άρθρων 2 παρ. 2, 3 παρ. 1, 9 παρ. 1, 12 παρ. 3 και 8, 13 και 21 του π.δ. 778/19/26.8.1980 κατά τις οποίες “το δάπεδο εργασίας των κινητών ικριωμάτων είναι τουλάχιστον 0,60 μ. (άρθρο 2 παρ. 2), στις εσωτερικές και εξωτερικές εργασίες, εκτός από τους εξώστες, μπορούν να χρησιμοποιούνται κινητά ικριώματα (καβαλέτα), εφόσον το ύψος του δαπέδου εργασίας τους είναι κάτω από 3,5 μέτρα (άρθρο 3 παρ. 1), τα δάπεδα των ικριωμάτων πρέπει να αποτελούνται από 3 μαδέρια με ελάχιστο πάχος 0,05 μ. και συνολικό πλάτος τουλάχιστον 0,60 μ., τα μαδέρια το δαπέδου των ικριωμάτων τοποθετούνται κατά πλάτος και χωρίς κενά και προσηλώνονται μεταξύ τους για την αποφυγή ολισθήσεων, τα μαδέρια του δαπέδου συνδέονται (ζεύγνυνται) από την κάτω πλευρά τους και κάθετα προς τον τοίχο με ζεύγματα (κλάπες), ώστε να είναι αδύνατη η ανομοιόμορφη κάμψη τους, τα δάπεδα εργασίας πρέπει να φέρουν στην εξωτερική πλευρά του ικριώματος χειρολισθήρα από διπλοσανίδα (άρθρο 9 παρ. 1), στα μαδέρια, που αποτελούν το δάπεδο των κινητών ικριωμάτων, πρέπει να τοποθετούνται εγκάρσιες δοκίδες, ώστε να εξασφαλίζεται η μη μετακίνησή τους (άρθρο 12 παρ. 3), τα δάπεδα εργασίας των σταθερών μεταλλικών ικριωμάτων μπορούν να αποτελούνται από ξύλινα μαδέρια συνολικού πλάτους τουλάχιστον 0,60 μ., οι διατάξεις για τα ξύλινα ικριώματα, ως προς την ασφάλεια των εργαζομένων ισχύουν και για τα μεταλλικά ικριώματα (άρθρο 13 παρ. 3 και 8), οι εγκαταστάσεις ασφαλείας πρέπει να κατασκευάζονται κατά τρόπο, που να διασφαλίζεται ο εργαζόμενος από τους κινδύνους που διατρέχει κατά την εκτέλεση της εργασίας του και να είναι μελετημένες, ώστε να έχουν σε όλα τα τμήματά τους σταθερότητα και αντοχή επαρκή και για τις δυσμενέστερες δυνατές συνθήκες φόρτισής τους (άρθρο 21)” (ΑΠ 330/2017, ΤΝΠ Νόμος). Τέλος, το ποσό της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης, κατά τη κρίση του δικαστηρίου, είναι εύλογο (άρθρο 932 ΑΚ), δηλαδή ανάλογο με τις ως συγκεκριμένες περιστάσεις της ένδικης περίπτωσης, αλλά και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος), όπως η αρχή αυτή εξειδικεύεται με την πιο πάνω διάταξη του άρθρου 932 ΑΚ για τον προσδιορισμό του ύψους της χρηματικής ικανοποίησης (ΟλΑΠ 9/2015, ΑΠ 1099/2021, ΑΠ 340/2021, ΑΠ 1264/2020, ΑΠ 865/2020, ΑΠ 79/2020, ΑΠ 1170/2019, ΑΠ 1399/2018, ΑΠ 1623/2017, ΑΠ 514/2017, ΑΠ 123/2010, ΑΠ 79/2010 ΤΝΠ Νόμος).
Με την υπό στοιχ. Α’ κλήση του εναγόντων, νομίμως φέρεται προς περαιτέρω συζήτηση και έκδοση οριστικής απόφασης, η, από 26.3.2021 και με αρ. κατ. ….., αγωγή τους, επί της οποίας εκδόθηκε η υπ’ αρ. ….. μη οριστική απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, που, αφού έκρινε αυτή παραδεκτή και νόμιμη, ανέβαλε την συζήτηση της αγωγής μέχρι εκδόσεως αμετάκλητης απόφασης του ποινικού Δικαστηρίου για την αξιόποινη πράξη της ανθρωποκτονίας από αμέλεια για την οποία σχηματίστηκε η με ΑΒΜ ….. ποινική δικογραφία σε βάρος των εναγόμενων. Ήδη, μετά την έκδοση της υπ’ αρ. …., αμετάκλητης, κατά το προσκομιζόμενο μετ’ επικλήσεως, υπ’ αρ. ….. Πιστοποιητικό του Γραμματέα του Εφετείου Αθηνών, απόφασης του Β’ Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων του ως άνω Δικαστηρίου, πρέπει να διαταχθεί η πρόοδος της δίκης. Περαιτέρω, με την υπό στοιχ. Β’ αγωγή οι ενάγουσες, κατά δέουσα εκτίμηση του δικογράφου, ιστορούν ότι ο αδελφός τους, ….. …., προσληφθείς, με την ειδικότητα του εργάτη και με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου από το δεύτερο των εναγόμενων, που είχε αναλάβει, εργολαβικά, το αναφερόμενο έργο ελαιοχρωματισμού μονοκατοικίας του τρίτου εξ αυτών, ο οποίος επιφύλαξε για τον εαυτό του το δικαίωμα διεύθυνσης και επίβλεψής του, υπέστη την 19.6.2019, λόγω μη τηρήσεως των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας κατά τη διάρκεια παροχής της εργασίας του στο ικρίωμα – σκαλωσιά που είχε τοποθετήσει ο προστηθείς – υπεργολάβος, πρώτος των εναγόμενων, εργατικό ατύχημα συνεπεία πτώσης, που επέφερε, ως μοναδική και αποκλειστική ενεργό αιτία κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα, το θάνατό του. Με βάση το ιστορικό αυτό ζητούν, να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, λόγω της ψυχικής οδύνης που υπέστησαν από τον θάνατο τους συγγενικού τους προσώπου, να τους καταβάλουν ως χρηματική ικανοποίηση, εις ολόκληρο και με την απόφαση που θα κηρυχθεί προσωρινά εκτελεστή, το ποσό των 100.000,00 ευρώ σε εκάστη εξ αυτών, αντίστοιχα, με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής, να απαγγελθεί σε βάρος τους ετήσια προσωποκράτηση ως μέσο αναγκαστικής εκτέλεσης της απόφασης και να καταδικαστούν οι αντίδικοί τους στην καταβολή της δικαστικής τους δαπάνης. Οι ενάγουσες, με προφορική δήλωση του πληρεξούσιου Δικηγόρου τους που καταχωρίσθηκε στα, ταυτάριθμα με την παρούσα, πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης και εμπεριέχεται και στις, νομοτύπως και εμπροθέσμως, κατατεθείσες προτάσεις τους, παραδεκτά, κατ’ αρ. 223, 294, 295 ΚΠολΔ, έτρεψαν μέρος του αιτήματος τους σε έντοκο αναγνωριστικό, καθόσον αφορά στο ποσό των 70.000 ευρώ, εμμένοντας σε καταψήφιση του υπερβάλλοντος για έκαστη εξ αυτών, αντίστοιχα. Με το παραπάνω περιεχόμενο η υπό στοιχ. Β’ αγωγή, όπως το αίτημά της ετράπη, αρμόδια κατ’ αρ. 7, 9, 10, 16 αρ. 2, 22, 37 ΚΠολΔ, εισάγεται να συζητηθεί κατά την προκειμένη διαδικασία των περιουσιακών διαφορών των αρ. 591, 614 αρ. 3, 621-622 ΚΠολΔ, είναι δε αρκούντως ορισμένη, κατ αρ. 111, 216 ΚΠολΔ, παρά τα περί του αντιθέτου ισχυριζόμενα από τους εναγόμενους, δεδομένου ότι, επί αναφερόμενου εργατικού ατυχήματος, ως εν προκειμένω, η συγκεκριμενοποίηση της αμέλειας του εργοδότη ως υπαίτιου μπορεί να γίνει και με βάση τα ειδικότερα πραγματικά περιστατικά που προκύπτουν από την αποδεικτική διαδικασία και την θεμελιώνουν, έστω και αν τα τελευταία δεν συμπίπτουν πλήρως με τα εκτιθέμενα στην αγωγή (ΑΠ 83/2021 μ.π.π. ΤΝΠ Νόμος, ΑΠ 1065/2003 ΕλλΔνη 45(2004).84, ΑΠ 483/2001 ΕλλΔνη 43(2002).382, πάγια νμλγια), καθώς και νόμιμη, στηριζόμενη στις ανωτέρω αναφερόμενες διατάξεις και, επιπλέον, σε αυτές των αρ. 299, 330, 346, 914, 932 ΑΚ, 176, 907, 908 παρ. 1 περ. δ’ και ε’ ΚΠολΔ, και, ως εκ τούτου, πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, δοθέντος ότι δεν απαιτείται προσκόμιση του ενημερωτικού εντύπου εκούσιας διαμεσολάβησης του αρ. 3 παρ. 2 Ν. 4640/2019 (Γιαννόπουλος Π., Διαμεσολάβηση και Πολιτική Δίκη, Σάκκουλας, Αθήνα -Θεσσαλονίκη, 2020, σ. 203, Ορφανίδης/Γιαννόπουλος/Καστανίδης, Το ενημερωτικό έντυπο του αρ. 3 ν. 4640/2019 – δικονομικά ζητήματα, ΕΠολΔ 2020.551 επ.), και δεν υπόκειται σε τέλος δικαστικού ενσήμου, κατά τη διάταξη του άρθρου 15 παρ. 2 του α.ν. 551/1915 όπως κωδικοποιήθηκε με το β.δ. 24.7/25.8.1920 και διατηρήθηκε με το άρθρο 52 αριθ. 8 του ΕισΝΚΠολΔ, η οποία, για την ταυτότητα του νομικού λόγου πέραν της καταβολής αποζημίωσης, ισχύει και για τις αγωγές με τις οποίες ζητείται η επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης ή ψυχικής οδύνης από εργατικό ατύχημα (ΑΠ 691/2006 ΤΝΠ Νόμος, ΕφΔυτΜακ 36/2007 Αρμ 2008,936), όπως η κρινόμενη.
Στην προκειμένη περίπτωση, από την εκτίμηση και αξιολόγηση όλων των αποδεικτικών μέσων, της ένορκης κατάθεσης της μάρτυρος απόδειξης των εναγόντων, η οποία εξετάστηκε, νόμιμα, στο ακροατήριο κατά την συνέχεια συζήτηση της υπόθεσης στην ως άνω δικάσιμο και η κατάθεσή της περιλαμβάνεται στα, ταυτάριθμα με την παρούσα, πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως, από το περιεχόμενο όλων ανεξαιρέτως των νομίμως μετ’ επικλήσεως προσκομιζόμενων εγγράφων, για κάποια από τα οποία γίνεται ιδιαίτερη μνεία κατωτέρω, χωρίς όμως κάποιο από αυτά να παραληφθεί για την κατ’ ουσία διάγνωση της διαφοράς και τα οποία λαμβάνονται υπόψη έστω και αν δεν πληρούν τους όρους του νόμου, κατ’ αρ. 671 παρ.1 ΚΠολΔ και χρησιμεύουν και για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, από τις συναγόμενες, κατ’ αρ. 261 ΚΠολΔ, ομολογίες των διαδίκων και λαμβανομένων ακόμη υπόψη αυτεπαγγέλτως των διδαγμάτων της κοινής πείρας και της λογικής, κατ’ αρ. 336 παρ. 4 ΚΠολΔ, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: Όπως έχει, ήδη, κριθεί κατά την υπ’ αρ. …. απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών και την υπ’ αρ. …. αμετάκλητη του Β’ Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων του Εφετείου Αθηνών, ο τρίτος των εναγόμενων έχει στην κυριότητα του μία εξοχική κατοικία στην περιοχή του …., επί της οδού ….., αριθμ. …., την οποία, από κοινού με την σύζυγό του, …. του ….., επιθυμούσαν να βάψουν εξωτερικά, ήτοι όλους τους εξωτερικούς τοίχους και τα παντζούρια των παραθύρων. Ο τρίτος των εναγόμενων δεν γνώριζε κάποιον ελαιοχρωματιστή στην περιοχή και, για τον λόγο αυτό, απευθύνθηκε στο κατάστημα του ….., που είναι μεγάλο χρωματοπωλείο της περιοχής και ζήτησε να του συστήσουν κάποιον ελαιοχρωματιστή. Πράγματι, ο ….. του συνέστησε κάποιους ελαιοχρωματιστές, μεταξύ των οποίων και τον δεύτερο των εναγόμενων, ο οποίος δραστηριοποιείται, επαγγελματικά, στους ελαιοχρωματισμούς, αναλαμβάνοντας εργολαβικά σχετικά έργα. Ο τρίτος των εναγόμενων επικοινώνησε τηλεφωνικά με το δεύτερο εξ αυτών και συμφώνησαν να αναλάβει το έργο του ελαιοχρωματισμού των εξωτερικών τοίχων και παντζουριών της ως άνω εξοχικής κατοικίας αντί αμοιβής ποσού 3.000 ευρώ. Ο τρίτος των εναγόμενων δεν έδινε οδηγίες, ούτε έκανε υποδείξεις ως προς τον τρόπο εκτέλεσης του έργου, ούτε έχει σχετικές γνώσεις. Εξάλλου, για το λόγο αυτό, ο τρίτος των εναγόμενων ανέθεσε, εργολαβικά, το βάψιμο του σπιτιού του στο δεύτερο εξ αυτών, ο οποίος, για την εκτέλεση του ως άνω έργου, προσέλαβε ως εργάτη τον ….., στον οποίο έδινε οδηγίες αναφορικά με το χρόνο που θα εργαζόταν και το τρόπο που έπρεπε να υλοποιηθεί το αναληφθέν από αυτόν έργο του ελαιοχρωματισμού εξωτερικά της ως άνω οικίας. Ως εκ τούτου, ο …. τελούσε σε σχέση εξαρτημένης εργασίας προς τον δεύτερο των εναγόμενων και η έννομη σχέση που τον συνέδεε με αυτόν ήταν της άτυπης σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, αφού ο δεύτερος των εναγόμενων – εργοδότης απέβλεπε στην εργασία καθ’ εαυτή, την οποία και παρείχε ο ….. αποκλειστικά στον χώρο της εξοχικής οικίας του τρίτου των εναγόμενων που του υπέδειξε, εντός καθορισμένου ωραρίου και υπό την άμεση επίβλεψη και καθοδήγησή του, λάμβανε, ημερησίως, κάθε φορά που θα παρείχε εργασία, συγκεκριμένο ποσό ως αμοιβή και το αποτέλεσμα της εργασίας του βρισκόταν έξω από την εξουσία του, αναλαμβάνοντας όχι να παραγάγει τούτου, αλλά, απλώς, να πράξει ό,τι του είναι δυνατό για να παραχθεί για λογαριασμό του δεύτερου των εναγόμενων, απορριπτόμενων ως αβάσιμων των περί του αντιθέτου ισχυρισμών του τελευταίου. Οι εργασίες ελαιοχρωματισμού της εξοχικής οικίας ξεκίνησαν περί την 15.6.2019, ενώ, ο δεύτερος των εναγόμενων προσέλαβε τον …. την 18.6.2019, προκειμένου να εργαστεί από την επομένη ημέρα στο έργο. Επίσης, ο δεύτερος των εναγόμενων, προκειμένου να εκτελέσει το έργο που είχε αναλάβει, μίσθωσε μία σκαλωσιά από τον πρώτο εξ αυτών, που δραστηριοποιείται, επίσης, στις οικοδομικές εργασίες. Την σκαλωσιά αυτή μετέφερε με το αυτοκίνητό του στην οικοδομή ο πρώτος των εναγόμενων, ο οποίος με τη βοήθεια του δεύτερου εξ αυτών την έστησε. Όμως, η εν λόγω σκαλωσιά είχε στηθεί πλημμελώς, με αποτέλεσμα ο εργάτης ….. να πέσει από αυτήν και να τραυματιστεί θανάσιμα. Ειδικότερα, οι δύο πρώτοι των εναγόμενων από αμέλεια τους δεν έλαβαν τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας που απαιτούνται κατά την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών σύμφωνα με το άρθρο 13 του Π.Δ. 778/80, όπου αναφορικά με τις σκαλωσιές προβλέπεται ότι στα μεταλλικά ικριώματα μόνον τα δάπεδα εργασίας δύνανται να αποτελούνται από ξύλινα μαδέρια συνολικού πλάτους τουλάχιστον εξήκοντα εκατοστών (0,60) του μέτρου, ότι τα ικριώματα εξασφαλίζονται από οριζοντίου μετακινήσεως δια της σύνδεσής τους με την οικοδομή με στοιχεία εκ του αυτού υλικού, ότι τα ικριώματα πρέπει να φέρουν αντιανεμίους συνδέσμους χιαστί καθ’ όλας τας επιφάνειας και μεταλλικό χειρολισθήρα σε ύψος ενός (1) μέτρου από το δάπεδο εργασίας καθώς και ράβδο μεσοδιαστήματος, αλλά έστησαν τη σκαλωσιά πλημμελώς χωρίς να πληρούνται οι παραπάνω διατάξεις των μέτρων ασφαλείας και πιο συγκεκριμένα, η σκαλωσιά στην πλευρά που συνέβη η πτώση του εργάτη ….. ήταν κατασκευασμένη με τέσσερεις μεταλλικούς ορθοστάτες (πύργους) που είχαν συνδεθεί με αντιανέμιους συνδέσμους χιαστί μόνο από τη μια πλευρά των πύργων (δεν υπήρχαν από τη πλευρά των τοίχων της οικίας), έφερε δε τρία δάπεδα εργασίας καθ’ ύψος και είχε συνολικό ύψος περίπου τα 6 μέτρα, ώστε να μπορούν οι εργαζόμενοι να ολοκληρώσουν τις εργασίες σε ύψος έως τα 7,5 περίπου μέτρα της οικίας, επιπλέον στην πλευρά αυτή η σκαλωσιά δεν είχε συγκρατηθεί σταθερά με την οικία σε κανένα σημείο, ειδικότερα στα ανώτερα σημεία των πύργων. Οι ελλείψεις αυτές καθιστούσαν τη σκαλωσιά ευάλωτη σε ταλαντώσεις και εξαιρετικά επικίνδυνη για εργασία. Προσέτι δε στους δεξιούς πύργους το ψηλότερο δάπεδο εργασίας αποτελούνταν από μονό μαδέρι και εδραζόταν στη μια πλευρά του σε συρματόσχοινο και όχι σε σταθερό μεταλλικό στοιχείο των πύργων. Κανένα δάπεδο εργασίας δεν πληρούσε το ελάχιστο αναφερόμενο πλάτος των εξήντα εκατοστών (60cm), σε κανένα δάπεδο εργασίας δεν είχαν τοποθετηθεί κουπαστές με μεσοδιαστήματα για την προστασία των εργαζομένων έναντι πτώσης, και επιπλέον το συγκεκριμένο δάπεδο εργασίας στο οποίο βρισκόταν ο θανών ….. δεν έφερε κουπαστές και μεσοδιαστήματα για την προστασία από πτώση, ούτε διέθετε χιαστί σε κάποια πλευρά του για την επίτευξη της σταθερότητας της σκαλωσιάς, με αποτέλεσμα των ως άνω παραλείψεων ο θανών ….., που στις 19.6.2019 βρισκόταν στο 2ο δάπεδο εργασίας των δύο δεξιών πύργων της σκαλωσιάς εκτελώντας εργασίες ελαιοχρωματισμού σε ύψος περίπου 4,5 μέτρων από το δάπεδο της αυλής, να πέσει από τη σκαλωσιά στις εξωτερικές πλάκες της αυλής της οικίας και να τραυματιστεί θανάσιμα, υπέστη δε βαριές κακώσεις κεφαλής και θώρακος, εκ των οποίων, ως μόνη αιτία, επήλθε ο θάνατός του. Αντίθετα, από κανένα αποδεικτικό μέσο δεν προέκυψε ότι ο τρίτος των εναγόμενων, επέβλεπε είτε, με οποιοδήποτε τρόπο, είχε τη διεύθυνση των εργασιών ελαιοχρωματισμού της εξοχικής του κατοικίας, ούτε ότι έδινε στους εργαζόμενους στο εν λόγω έργο οδηγίες σχετικά με το χρόνο και τον τρόπο εκτέλεσής του, εφόσον δεν είχε γνώσεις ελαιοχρωματισμού και, για τον λόγο αυτό, άλλωστε, δεν προσέλαβε εργάτες να του βάψουν το σπίτι, αλλά ανέθεσε το έργο αυτό στον δεύτερο των εναγόμενων, ο οποίος ως εργολάβος ανέλαβε να βρει εργάτες και σκαλωσιά, από τον υπεργολάβο πρώτο, για να εκτελέσει το έργο του ελαιοχρωματισμού της οικίας του τρίτου εξ αυτών, αντί αμοιβής 3.000 ευρώ. Συνεπώς, τα ένδικα βοηθήματα, καθόσον αφορά στον τρίτο των εναγόμενων, κύριο του έργου που δεν επιφύλαξε για τον εαυτό του το δικαίωμα διεύθυνσης και επίβλεψης, πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα στην ουσία τους. Από τα ανωτέρω κρίσιμα στοιχεία, προκύπτει ότι το ένδικο ατύχημα ήταν εργατικό, υπό την έννοια του νόμου 551/1915, δεδομένου ότι ο θάνατος του ….. ήταν αποκλειστική συνέπεια μη τηρήσεως των ειδικών μέτρων ασφαλείας εκ μέρους των δύο πρώτων εναγόμενων, εργοδότη – εργολάβου και υπεργολάβου, αντίστοιχα, και το ατύχημα δεν θα λάμβανε χώρα χωρίς την παροχή της εξαρτημένης εργασίας και την, υπό τις δεδομένες συνθήκες, εκτέλεσή της (βλ. ΟλΑΠ 1287/1986 ΝοΒ 1987.1605, ΑΠ 1602/1998 ΔΕΝ 1999.200, ΕφΑΘ 11116/1996 ΕΕργΔ 1997.1126, Λ. Ντάσιου, Εργατικό Δικονομικό Δίκαιο, εκδ. 1985, σελ. 414 γ’, Γκούτου-Λεβέντη, Εργατική Νομοθεσία, εκδ. 1988, παρ. 43, σελ. 119), η δε συμπεριφορά των εναγόμενων συνιστά, όχι μόνο παράβαση νομικών διατάξεων επιτακτικού χαρακτήρα, αλλά φανερώνει και παντελή έλλειψη καταβολής της μέσης επιμέλειας εντός του κύκλου της επαγγελματικής δραστηριότητάς τους, αντικειμενικά και αφηρημένα λαμβανομένης, κατ’ αρ. άρθρ. 330 εδ. β’ ΑΚ, ενώ, από κανένα αποδεικτικό μέσο δεν προέκυψε ότι οι δύο πρώτοι των εναγόμενων, ο δεύτερος εκ των οποίων φέρει το βάρος αποδείξεως λόγω του είδους της ευθύνης εκ του ν. 551/1915 ως αντικειμενικής, ή «ευθύνης από διακινδύνευση», πράγματι τήρησαν τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας για την αποτροπή του εργατικού ατυχήματος. Ειδικότερα, ο θάνατος του ….. οφείλεται στην έλλειψη μέτρων ασφαλείας που δεν τήρησαν οι δύο πρώτοι των εναγόμενων, ενώ ήταν υπόχρεοι, προς τούτο, ως εργοδότης -εργολάβος και υπεργολάβος του έργου ελαιοχρωματισμού, παραβαίνοντας, σύμφωνα με τους βάσιμους ισχυρισμούς των εναγόντων, τις ανωτέρω αναφερόμενες συνδυασμένες διατάξεις. Κατά την εγκατάσταση των ικριωμάτων, από αμέλεια τους, δεν έλαβαν τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας που απαιτούνται κατά την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών, σύμφωνα με το άρθρο 13 του Π.Δ. 778/80, όπου προβλέπεται ότι στα μεταλλικά ικριώματα μόνον τα δάπεδα εργασίας δύνανται να αποτελούνται από ξύλινα μαδέρια συνολικού πλάτους τουλάχιστον εξήκοντα εκατοστών (0,60) του μέτρου, ότι τα ικριώματα εξασφαλίζονται, από οριζοντίου μετακινήσεις, δια της σύνδεσής τους με την οικοδομή με στοιχεία εκ του αυτού υλικού, ότι τα ικριώματα πρέπει να φέρουν αντιανεμίους συνδέσμους χιαστί καθ’ όλας τας επιφάνειας και μεταλλικό χειρολισθήρα σε ύψος ενός (1,00) μέτρου από το δάπεδο εργασίας καθώς και ράβδο μεσοδιαστήματος, αλλά έστησαν τη σκαλωσιά πλημμελώς, χωρίς να πληρούνται οι παραπάνω διατάξεις των μέτρων ασφαλείας. Συνεπώς, οι ενάγοντες δικαιούνται χρηματική ικανοποίηση λόγω της ψυχικής οδύνης που υπέστησαν από το θάνατο του συγγενικού τους προσώπου συνεπεία του εργατικού ατυχήματος. Είναι δε Αλβανικής Υπηκοότητας, στην υπό στοιχ. Α’ κλήση και, δια αυτής, αγωγή η πρώτη των εναγόντων, σε νόμιμο γάμο με τον …., ο ενηλικιωθείς, γεννηθείς την ….., κατά την συζήτηση ….. του …. και ο δεύτερος εξ αυτών τέκνα τους και ο τρίτος και η τέταρτη των εναγόντων αγχιστείς πρώτου βαθμού, πενθερός και πενθερά, του ……., αντίστοιχα, και στην υπό στοιχ. Β’ αγωγή αδελφές του, όπως προκύπτει από τα προσκομιζόμενα μετ’ επικλήσεως, Οικογενειακά Πιστοποιητικά της Δημοκρατίας της Αλβανίας, η δε συγγενική σχέση του θανόντος με τους ενάγοντες δεν αμφισβητήθηκε. Άπαντες εμπίπτουν στην έννοια της οικογένειας, κατά το Αλβανικό Οικογενειακό Δίκαιο (ΕφΛαρ 416/2009 ΤΝΠ ΔΣΑ, μ.π.π. σε υπ’ αριθμ. πρωτ. 270/23-7-2004 Γνωμοδότηση του Ινστιτούτου Διεθνούς και Αλλοδαπού Δικαίου, ΕφΔωδ 16/2005 ΤΝΠ Νόμος), που δοκιμάστηκαν ψυχικά από την απώλεια του ….. με τον οποίο είχαν ιδιαίτερη συναισθηματική σύνδεση, ισχυρά αισθήματα αγάπης, αδιάφορα αν συζούσαν μ’ αυτόν ή διέμεναν χωριστά (Στ.Πατεράκης, Η χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης, σελ. 306, ΟλΑ.Π 762/1992 ΠΧ ΜΒ, 6651, Α.Π 185/1998 ΕλΔνη 39. 837/8, ΕφΑΘ. 4421/2001 ΧρΙΔ Α’, 885). Προς ανακούφιση του ηθικού τους πόνου παρέχεται η διάταξη του άρθρου 932 εδ. 3 ΑΚ (ΟλΑΠ 21/2000 ΝοΒ 49(2001).599=ΧρΙΔ 2001.117, με σχόλια Φ. Δωρή και Λ. Κιτσαρά, ΟλΑΠ 762/1992 ΝοΒ 40(1992).919, για το ότι οι ενοχές από αδίκημα διέπονται από το δίκαιο της πολιτείας όπου διαπράχθηκε το αδίκημα και μόνο το ζήτημα εάν είναι κάποιος μέλος της οικογένειας με το θύμα, κρίνεται με τις διατάξεις των άρθρων 14, 17, 22 και 23 του ΑΚ, ιδ. ΑΠ 1847/2009 ΝοΒ 57(2009).2124, με σχόλιο Η. Κωνσταντόπουλου, ΑΠ 799/2009 ΝοΒ 57(2009).2123, ΕφΘεσ 116/2009 ΕΠολΔ 2009.792, με παρατηρήσεις X, Τσούκα). Με βάση τα ως άνω αποδειχθέντα, την ηλικία του θανόντος, 50 ετών κατά το χρόνο του θανατηφόρου εργατικού ατυχήματος, τις συνθήκες του βίου του ως εργάτη, την ένταση του ψυχικού άλγους των εναγόντων συγγενών του, το αναποτίμητο των ηθικών αξιών (ΑΠ 961/2007 ΕλΔ 48(2007). 1350), το γεγονός ότι ο θανών ήταν υγιής, εργατικός, δραστήριος και κοινωνικά ενεργός άνδρας, λαμβανομένης, επιπλέον, υπόψη της μεταγενέστερης του ενδίκου ατυχήματος συμπεριφοράς των δύο πρώτων των εναγόμενων, οι οποίοι από κανένα αποδεικτικό μέσο δεν αποδείχθηκε ότι στάθηκαν στους ενάγοντες συγγενείς του θανόντος, τις ιδιαίτερες συνθήκες του ατυχήματος, την αποκλειστική υπαιτιότητα των δύο πρώτων εναγόμενων, εργοδότη – εργολάβου και υπεργολάβου, στο εργατικό ατύχημα, αλλά, και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών, εκ των οποίων ο πρώτος των εναγόμενων διαβιώνει από την προσωπική του εργασία, χωρίς ευρύ κύκλο εργασιών και με σταθερή βάση χαμηλά δηλωθέντα εισοδήματα και ο δεύτερος εξ αυτών, ομοίως, και, ήδη, κρατούμενος στο Σωφρονιστικό Κατάστημα …., και με δεδομένο ότι, κατά τα διαλαμβανόμενα ανωτέρω, στη στάθμιση των εκατέρωθεν δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, οφείλεται αντιστοιχία μεταξύ των χρησιμοποιούμενων μέσων και του σκοπού που εκάστοτε επιδιώκεται, ειδικά δε σε περίπτωση προσδιορισμού του ποσού της χρηματικής ικανοποίησης επιβάλλεται να μην υποβαθμίζεται μεν η απαξία της πράξεως, αλλά, συγχρόνως, να μην επέρχεται εξουθένωση του ενός μέρους και αντίστοιχος υπέρμετρος πλουτισμός του άλλου, εφόσον τούτο υπερακοντίζει τον επιδιωκόμενο σκοπό που είναι η αποκατάσταση της τρωθείσας, δια της αδικοπραξίας, κοινωνικής ειρήνης, το Δικαστήριο κρίνει ότι εύλογο ποσό χρηματικής ικανοποιήσεως προς αποκατάσταση της ψυχικής οδύνης που υπέστησαν οι ενάγοντες από την αναφερόμενη παράνομη και υπαίτια πράξη των δύο πρώτων των εναγόμενων, σε συνδυασμό με την αρχή της αναλογικότητας, είναι, καθόσον αφορά στην υπό στοιχ. Α’ κλήση και, δια αυτής, αγωγή το ποσό των 50.000 ευρώ για την πρώτη εξ αυτών – σύζυγο του θανόντος, το ποσό των 50.000 ευρώ για τον, ήδη, ενηλικιωθέντα κατά την συζήτηση, …. του ….. – υιό του, το ποσό των 50.000 στη δεύτερη – θυγατέρα του, το ποσό των 5.000 ευρώ για τον τρίτο – πενθερό του και το ποσό των 5.000 ευρώ για την τέταρτη – πενθερά του, αντίστοιχα, και, καθόσον αφορά στην υπό στοιχ. Β’ αγωγή το ποσό των 10.000 ευρώ στη πρώτη – αδελφή του και το ποσό των 10.000 στη δεύτερη – αδελφή του, επίσης, ήτοι, συνολικά (50.000 + 50.000 + 50.000 + 5.000 + 5.000 + 10.000 + 10.000=) 180.000 ευρώ. Με τις σκέψεις αυτές, πρέπει αφενός να απορριφθούν οι αγωγές, καθόσον αφορά στον τρίτο των εναγόμενων και να συμψηφιστεί η δικαστική δαπάνη μεταξύ των διαδίκων, ένεκα της δυσχέρειας στην ερμηνεία των κανόνων που εφαρμόστηκαν και αφετέρου να γίνουν εν μέρει δεκτά τα ένδικα βοηθήματα, ως βάσιμα και από ουσιαστική άποψη και, καθόσον αφορά στην υπό στοιχ. Α’ κλήση και, δια αυτής, αγωγή, να αναγνωριστεί, κατόπιν σχετικής εν μέρει τροπής του αιτήματος στην αρχική συζήτηση, η υποχρέωση του πρώτου και του δεύτερου των εναγόμενων να καταβάλουν, εις ολόκληρο, στην πρώτη των εναγόντων το ποσό των 30.000 ευρώ, στον, ήδη, ενηλικιωθέντα, ….. του ……, το ποσό των 30.000 ευρώ, στο δεύτερο των εναγόντων το ποσό των 30.000,00 ευρώ, στον τρίτο των εναγόντων, κατόπιν σύμμετρου περιορισμού, το ποσό των 1.500 ευρώ και στην τέταρτη των εναγόντων το ποσό των 1.500 ευρώ, και, συνακόλουθα, να υποχρεωθούν να τους καταβάλουν στην πρώτη των εναγόντων το εναπομείναν ποσό των 20.000 ευρώ, στον, ήδη, ενηλικιωθέντα, …… του ….., το ποσό των 20.000 ευρώ, στο δεύτερο των εναγόντων το ποσό των 20.000,00 ευρώ, στον τρίτο των εναγόντων το ποσό των 3.500 ευρώ και στην τέταρτη των εναγόντων το ποσό των 3.500 ευρώ, αντίστοιχα, και, καθόσον αφορά στην υπό στοιχ. Β’ αγωγή, να αναγνωριστεί, κατόπιν σύμμετρου περιορισμού, η υποχρέωση του πρώτου και του δεύτερου των εναγόμενων να καταβάλουν, εις ολόκληρο, στην πρώτη των εναγόντων το ποσό των 7.000 ευρώ και στη δεύτερη το ποσό των 7.000 ευρώ, και, συνακόλουθα, να υποχρεωθούν να τους καταβάλουν στην πρώτη των εναγόντων το εναπομείναν ποσό των 3.000 ευρώ και το ποσό των 3.000 ευρώ, στη δεύτερη εξ αυτών, αντίστοιχα, με το νόμιμο τόκο άπαντα από την επίδοση της αγωγής, κηρυσσομένης της αποφάσεως προσωρινά εκτελεστής, καθόσον αφορά στο ήμισυ των καταψηφιστικών της διατάξεων, ενώ, δεν κρίνεται αναγκαία η διάταξη προσωποκράτησης κατά των εν μέρει ηττηθέντων εναγόμενων, εφόσον δεν αποδείχθηκε καμία προσπάθεια συγκάλυψης περιουσίας, μέρος δε των δικαστικών εξόδων των εναγόντων, βαρύνουν, επίσης, τους τελευταίους, κατά το διατακτικό.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Συνεκδικάζει αντιμωλία των διαδίκων την υπό στοιχ. Α’ κλήση και, δια αυτής, την με αρ. κατ. ….. αγωγή και την υπό στοιχ. Β’ με αρ. κατ. …. αγωγή.
Α. Απορρίπτει την με αρ. κατ. ….. αγωγή καθόσον αφορά στον τρίτο των εναγόμενων.
Συμψηφίζει τη δικαστική δαπάνη εναγόντων και τρίτου των εναγόμενων.
Απορρίπτει ό,τι κρίθηκε απορριπτέο.
Δέχεται εν μέρει την με αρ. κατ. …… αγωγή.
Αναγνωρίζει την υποχρέωση του πρώτου και του δεύτερου των εναγόμενων να καταβάλουν εις ολόκληρο στην πρώτη των εναγόντων το ποσό των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ, στον, ήδη, ενηλικιωθέντα, ….. του ….., το ποσό των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ, στο δεύτερο των εναγόντων το ποσό των τριάντα χιλιάδων (30.000,00) ευρώ, στον τρίτο των εναγόντων το ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ και στην τέταρτη των εναγόντων το ποσό των χιλίων πεντακοσίων (1.500) ευρώ, με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής υποχρεώνει τον πρώτο και το δεύτερο των εναγόμενων να καταβάλουν εις ολόκληρο στην πρώτη των εναγόντων το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ, στον, ήδη, ενηλικιωθέντα, …. του …., το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ, στο δεύτερο των εναγόντων το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ, στον τρίτο των εναγόντων το ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ και στην τέταρτη των εναγόντων το ποσό των τριών χιλιάδων πεντακοσίων (3.500) ευρώ, με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.
Κηρύσσει την ανωτέρω διάταξη προσωρινά εκτελεστή κατά το ήμισυ.
Επιβάλει μέρος της δικαστικής δαπάνης των εναγόντων σε βάρος του πρώτου και του δεύτερου των εναγόμενων, την οποία ορίζει στο ποσό των 2.500 ευρώ.
Β. Απορρίπτει την με αρ. κατ. ….. αγωγή καθόσον αφορά στον τρίτο των εναγόμενων.
Συμψηφίζει τη δικαστική δαπάνη εναγόντων και τρίτου των εναγόμενων.
Απορρίπτει ό,τι κρίθηκε απορριπτέο.
Δέχεται εν μέρει την με αρ. κατ. …. αγωγή.
Αναγνωρίζει την υποχρέωση του πρώτου και του δεύτερου των εναγόμενων να καταβάλουν εις ολόκληρο στην πρώτη των εναγόντων το ποσό των επτά χιλιάδων (7.000) ευρώ και στη δεύτερη των εναγόντων το ποσό των επτά χιλιάδων (7.000) ευρώ, με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.
Υποχρεώνει τον πρώτο και το δεύτερο των εναγόμενων να καταβάλουν εις ολόκληρο στην πρώτη των εναγόντων το ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ και στη δεύτερη των εναγόντων το ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ, με τον νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής.
Κηρύσσει την ανωτέρω διάταξη προσωρινά εκτελεστή κατά το ήμισυ.
Επιβάλει μέρος της δικαστικής δαπάνης των εναγόντων σε βάρος του πρώτου και του δεύτερου των εναγόμενων, την οποία ορίζει στο ποσό των 1.000 ευρώ
Κρίθηκε, αποφασίσθηκε και δημοσιεύτηκε στο ακροατήριο του σε έκτακτη δημόσια συνεδρίαση την 3/9/2025.