Γράφει η Δικηγόρος – εργατολόγος Μαλβίνα Προύντζου | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Ορισμός
Ως παράλληλη απασχόληση του μισθωτού ορίζεται η παροχή εργασίας από πλευράς του εργαζόμενου σε περισσότερους του ενός εργοδότες, εντός της ίδιας χρονικής περιόδου.
Ρήτρα παράλειψης παράλληλης απασχόλησης
Πολλές φορές στη σύμβαση εργασίας είναι δυνατό να συμφωνηθεί από τα μέρη ότι ο εργαζόμενος απαγορεύεται να εργαστεί παραλλήλως σε άλλον εργοδότη ή για δικό του λογαριασμό, μετά το πέρας της κύριας εργασίας του. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, μία τέτοια συμφωνία δεν αποτυπώνει την πραγματική βούληση του εργαζόμενου, ο οποίος, ως ασθενέστερο μέρος της σύμβασης εργασίας, αναγκάζεται να υπογράψει, ακόμη κι αν διαφωνεί με το περιεχόμενο της ρήτρας αυτής.
Ρήτρες που περιορίζουν την επαγγελματική ελευθερία του εργαζόμενου
Τέτοιες ρήτρες, που τυχόν περιλαμβάνονται στη σύμβαση εργασίας, όπως είναι η ρήτρα παράλειψης παράλληλης απασχόλησης, δεν πρέπει να δεσμεύουν υπέρμετρα τις ελευθερίες του εργαζόμενου, πολλώ δε μάλλον όταν οι ελευθερίες αυτές προστατεύονται από το Σύνταγμα, όπως ισχύει για την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του και την ελευθερία εργασίας του. Σε αντίθετη περίπτωση, οι ρήτρες αυτές είναι άκυρες.
Πότε είναι άκυρη και πότε έγκυρη η ρήτρα περί παράλειψης παράλληλης απασχόλησης
Σύμφωνα με τη νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων, δεν είναι σύμφωνη με τον νόμο η σύναψη ρητρών, οι οποίες απαγορεύουν κατά γενικό και απόλυτο τρόπο την παράλληλη απασχόληση του εργαζόμενου. Έτσι, δεν μπορεί να θεωρηθεί, καταρχάς, ότι η υποχρέωση καλόπιστης συμπεριφοράς, που βαρύνει τον εργαζόμενο, του υπαγορεύει να μην εργαστεί παράλληλα σε άλλον εργοδότη μετά το πέρας της εργασίας του. Τα παραπάνω ισχύουν τόσο στην περίπτωση που ο εργαζόμενος απασχολείται στην κύρια εργασία του κατά πλήρες ωράριο, όσο και αν πρόκειται για μερική απασχόληση.
Εξάλλου, όπως επίσης έχουν κρίνει τα ελληνικά δικαστήρια, είναι δυνατό με ειδική ρήτρα να απαγορευθεί μεν η παράλληλη απασχόληση του εργαζόμενου, πλην όμως θα πρέπει να διαπιστώνεται ότι υπάρχει βάσιμος λόγος που επιβάλλει την απαγόρευση αυτή. Με άλλα λόγια, απαιτείται να διαπιστώνεται ότι ο περιορισμός των ελευθεριών του εργαζόμενου, που συντελείται δια της απαγόρευσης παράλληλης απασχόλησής του, δεν συνιστά αυθαίρετη επιταγή του εργοδότη, αλλά δικαιολογείται αντικειμενικά. Για τον λόγο αυτόν, άλλωστε, τέτοιες ρήτρες περιοριστικές των ελευθεριών του εργαζόμενου, ελέγχονται σε κάθε περίπτωση από πλευράς καταχρηστικότητας.
Επίσης, σύμφωνα με τη νομολογία, απαγορεύεται η παράλληλη απασχόληση του εργαζόμενου σε ανταγωνιστική επιχείρηση, αφού η απασχόλησή του αυτή μπορεί να βλάψει τα εύλογα συμφέροντα της επιχείρησης του εργοδότη, στον οποίον παρέχεται η κύρια εργασία.
Ακόμη, αν με ρήτρα προβλέπεται η απαγόρευση ορισμένων μόνο δραστηριοτήτων, τότε η ρήτρα αυτή μπορεί να θεωρηθεί ως έγκυρη, εφόσον, φυσικά, δεν συντρέχει περίπτωση καταχρηστικότητας.
Είναι υποχρεωμένος ο εργαζόμενος να ενημερώσει τον εργοδότη για τυχόν παράλληλη απασχόλησή του;
Καταρχήν όχι, καθώς οι δραστηριότητες του εργαζόμενου εκτός εργασίας δεν αφορούν τον εργοδότη του. Σύμφωνα, δε, με την κρατούσα άποψη, ο εργαζόμενος υποχρεούται να ενημερώσει τον εργοδότη για τυχόν παράλληλη απασχόλησή του αποκλειστικά και μόνον εφόσον ο εργοδότης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μια τέτοια ενημέρωση.