Γράφει η Δικηγόρος – εργατολόγος Ειρήνη Γραβάνη | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Στο ελληνικό εργατικό δίκαιο, οι εργοδότες έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε καταγγελία της σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου είτε με άμεση απόλυση και καταβολή πλήρους αποζημίωσης, είτε με προειδοποίηση και καταβολή μειωμένης αποζημίωσης. Το παρόν άρθρο εστιάζει στη δεύτερη περίπτωση, παρουσιάζοντας τα δικαιώματα των εργαζομένων κατά την απόλυση με προειδοποίηση.
Νομικό πλαίσιο της τακτικής καταγγελίας
Το καθεστώς των απολύσεων στην Ελλάδα διέπεται κυρίως από:
-Τον Νόμο 2112/1920
-Τον Νόμο 3198/1955 (άρθρο 8)
-Τον Νόμο 4093/2012 (Υποπαράγραφος ΙΑ.12)
-Τον Νόμο 4808/2021 (Νόμος Χατζηδάκη)
Προθεσμίες προειδοποίησης
Η περίοδος προειδοποίησης κλιμακώνεται ανάλογα με τα έτη υπηρεσίας του εργαζομένου στον εργοδότη:
-Από 12 μήνες έως 2 έτη προϋπηρεσίας: 1 μήνας προειδοποίηση
-Από 2 έως 5 έτη προϋπηρεσίας: 2 μήνες προειδοποίηση
-Από 5 έως 10 έτη προϋπηρεσίας: 3 μήνες προειδοποίηση
-Άνω των 10 ετών προϋπηρεσίας: 4 μήνες προειδοποίηση
Αποζημίωση απόλυσης σε περίπτωση τακτικής καταγγελίας
Όταν ο εργοδότης επιλέγει την απόλυση με προειδοποίηση, υποχρεούται να καταβάλει μειωμένη αποζημίωση, η οποία αντιστοιχεί στο 50% της αποζημίωσης που θα κατέβαλλε σε περίπτωση απόλυσης χωρίς προειδοποίηση.
Η βάση υπολογισμού της αποζημίωσης είναι οι τακτικές αποδοχές του τελευταίου μήνα υπό καθεστώς πλήρους απασχόλησης. Στις τακτικές αποδοχές περιλαμβάνονται:
-Ο βασικός μισθός
-Τα επιδόματα που καταβάλλονται τακτικά
-Οι αμοιβές για υπερωριακή εργασία που παρέχεται τακτικά
-Άλλες πρόσθετες παροχές (π.χ. χρήση εταιρικού αυτοκινήτου, κινητού τηλεφώνου κ.λπ.)
Δικαιώματα των εργαζόμενων κατά τη διάρκεια της προμήνυσης
1. Δικαίωμα λήψης πλήρων αποδοχών
Κατά τη διάρκεια της περιόδου προειδοποίησης, ο εργαζόμενος συνεχίζει να εργάζεται κανονικά και δικαιούται να λαμβάνει τις πλήρεις αποδοχές του. Διατηρεί όλα τα εργασιακά δικαιώματα όπως άδειες, επιδόματα, ασφαλιστική κάλυψη κ.λπ.
2. Δικαίωμα ανάληψης εργασίας σε άλλον εργοδότη
Ο εργοδότης έχει τη δυνατότητα να απαλλάξει τον εργαζόμενο από την υποχρέωση παροχής εργασίας, είτε μερικώς είτε πλήρως. Αυτό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος μπορεί να μην εργάζεται καθόλου ή να εργάζεται λιγότερες ώρες κατά την περίοδο της προμήνυσης, λαμβάνοντας πάντα τις πλήρεις αποδοχές του.
Εάν ο εργοδότης ασκήσει το εν λόγω δικαίωμά του, ο εργαζόμενος έχει το δικαίωμα να αναλάβει εργασία σε διαφορετικό εργοδότη κατά το χρονικό διάστημα της προμήνυσης, χωρίς να επηρεάζονται τα αποτελέσματα της καταγγελίας και το ύψος της καταβλητέας αποζημίωσης.
Αυτή η διάταξη διευκολύνει τη μετάβαση του εργαζομένου σε νέα θέση εργασίας, χωρίς να χάνει το δικαίωμά του στην αποζημίωση.
3. Δικαίωμα άδειας για αναζήτηση εργασίας
Ένα ξεχωριστό και ουσιαστικό δικαίωμα που προβλέπεται από τη νομοθεσία είναι η άδεια για αναζήτηση εργασίας.
Το άρθρο 13 του ΠΔ 80/2022 προβλέπει το δικαίωμα σε άδεια για ανεύρεση εργασίας που εδράζεται φυσικά και στην καλή πίστη.
Αυτό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος δικαιούται να απουσιάζει από την εργασία του για εύλογο χρόνο προκειμένου να συμμετέχει σε συνεντεύξεις, να επισκέπτεται πιθανούς μελλοντικούς εργοδότες ή να προβαίνει σε οποιαδήποτε άλλη ενέργεια απαιτείται για την εύρεση νέας θέσης εργασίας.
Ο εργοδότης οφείλει να διευκολύνει τον εργαζόμενο στην προσπάθειά του να εξασφαλίσει τη συνέχιση της επαγγελματικής του σταδιοδρομίας, παρέχοντάς του τον απαραίτητο χρόνο για αναζήτηση εργασίας.
Χρόνος καταβολής της αποζημίωσης απόλυσης
Σε αντίθεση με την άτακτη (χωρίς προειδοποίηση) καταγγελία, κατά την οποία η αποζημίωση καταβάλλεται ταυτόχρονα με την υλοποίησή της, στην τακτική καταγγελία η αποζημίωση καταβάλλεται κατά το πέρας του χρόνου προειδοποίησης.
Η καταγγελία θεωρείται έγκυρη εφόσον:
- Γίνεται εγγράφως
- Έχει καταβληθεί η οφειλόμενη αποζημίωση (κατά τη λήξη της προθεσμίας προειδοποίησης)
- Έχει καταχωρηθεί η απασχόληση του απολυόμενου στα τηρούμενα για το Ι.Κ.Α. μισθολόγια ή έχει ασφαλιστεί ο απολυόμενος
Τι πρέπει να προσέχουν οι εργαζόμενοι
Γνωρίστε τα δικαιώματά σας: Οι εργαζόμενοι πρέπει να γνωρίζουν ότι μπορούν να λάβουν άδεια για αναζήτηση εργασίας κατά την περίοδο προμήνυσης.
Επικοινωνήστε με τον εργοδότη: Συζητήστε εγκαίρως με τον εργοδότη σας τις ανάγκες σας για απουσία λόγω συνεντεύξεων ή άλλων δραστηριοτήτων αναζήτησης εργασίας.
Αξιοποιήστε το δικαίωμα ανάληψης άλλης εργασίας: Εάν έχετε απαλλαγεί από την υποχρέωση παροχής εργασίας, εξετάστε το ενδεχόμενο να ξεκινήσετε άμεσα σε νέα θέση, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμά σας στην αποζημίωση.
Ελέγξτε την εγκυρότητα της καταγγελίας: Βεβαιωθείτε ότι η καταγγελία πληροί όλες τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Συμπέρασμα
Η περίοδος μετά την κοινοποίηση της τακτικής καταγγελίας μπορεί να είναι στρεσογόνα για τους εργαζόμενους. Ωστόσο, η νομοθεσία προβλέπει σημαντικά δικαιώματα που αποσκοπούν στην προστασία των εργαζομένων και τη διευκόλυνση της μετάβασής τους σε νέα εργασία. Η γνώση και η κατανόηση αυτών των δικαιωμάτων είναι σημαντική για την ομαλή διαχείριση αυτής της μεταβατικής περιόδου.