Γράφει η Δικηγόρος – εργατολόγος Παναγιώτα Γούλα | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Πότε δικαιούται ο εργαζόμενος να αποχωρήσει χωρίς να χάσει το δικαίωμα να λάβει αποζημίωση απόλυσης;
Ο εργαζόμενος δικαιούται να αποχωρήσει από την εργασία του όταν συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη λήψη πλήρους σύνταξης γήρατος και να λάβει το 50% της αποζημίωσης που θα λάμβανε αν απολυόταν χωρίς προειδοποίηση (ή το 40% αν είναι ασφαλισμένος και σε ταμείο επικουρικής ασφάλισης), παρότι πρόκειται για παραίτηση και όχι για απόλυση. Τα παραπάνω ισχύουν και στην περίπτωση που ο εργαζόμενος απομακρυνθεί από την εργασία του με πρωτοβουλία του εργοδότη, αν πληροί τις παραπάνω προϋποθέσεις.
Συγκεκριμένη διάταξη, που να υποχρεώνει τους εργαζόμενους να σταματήσουν να εργάζονται όταν συμπληρώσουν τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, δεν υπάρχει ενώ ακόμα και στην περίπτωση συνταξιοδότησης του εργαζομένου, η λύση της σύμβασης εργασίας δεν επέρχεται αυτοδικαίως. Δηλαδή, ενδεχόμενη υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης στον ασφαλιστικό φορέα δεν υποδηλώνει, σε καμία περίπτωση, σιωπηρή καταγγελία της σύμβασης εργασίας, ούτε μπορεί να θεωρηθεί οικειοθελής αποχώρηση όσο ο εργαζόμενος εξακολουθεί να παρέχει τις υπηρεσίες του κατά τον ίδιο μέχρι τότε τρόπο.
Προϋποθέσεις για τη θεμελίωση δικαιώματος απόληψης αποζημίωσης λόγω συνταξιοδότησης
Για τη θεμελίωση του δικαιώματος απόληψης αποζημίωσης λόγω συνταξιοδότησης θα πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:
- ασφάλιση του εργαζόμενου για τον κλάδο σύνταξης σε οποιονδήποτε ασφαλιστικό φορέα
- συμπλήρωση των προϋποθέσεων για τη χορήγηση πλήρους σύνταξης γήρατος (χωρίς όμως να απαιτείται ο εργαζόμενος να έχει συνταξιοδοτηθεί) κατά τον χρόνο πριν από την αποχώρηση ή την απόλυσή του. Δεν εμπίπτουν στη ρύθμιση όσοι εργαζόμενοι συμπληρώνουν τις προϋποθέσεις για τη λήψη μειωμένης σύνταξης γήρατος ή σύνταξης αναπηρίας.
Παραίτηση με τη συγκατάθεση του εργοδότη
Το άρθρο 8 εδ. α’ του ν. 3198/1955 προβλέπει και τη δυνατότητα παραίτησης του εργαζόμενου με συγκατάθεση του εργοδότη αν έχει συμπληρώσει 15 έτη υπηρεσίας στον ίδιο εργοδότη ή το όριο ηλικίας που προβλέπει ο ασφαλιστικός οργανισμός του ή, σε περίπτωση που δεν υπάρχει τέτοιο όριο, το 65ο έτος της ηλικίας. Πρόκειται για ειδική περίπτωση παραίτησης κατά την οποία γεννάται δικαίωμα του εργαζομένου για λήψη του 50% της αποζημίωσης εκ μέρους του εργοδότη παρόλο που δεν έχει προηγηθεί απόλυση και ο εργαζόμενος αποχωρεί στην πράξη οικειοθελώς από την εργασία του (με τη συγκατάθεση του εργοδότη).
Η διάταξη αυτή λειτουργεί συμπληρωματικά στη διάταξη περί αποχώρησης με συμπλήρωση των προϋποθέσεων για τη λήψη πλήρους σύνταξης γήρατος, διότι εφαρμόζεται και όταν ο εργαζόμενος δεν έχει συμπληρώσει τις προϋποθέσεις αυτές. Σκοπός της ρύθμισης είναι να δοθούν δυνατότητες ανανέωσης του προσωπικού γι’ αυτό και εφαρμόζεται και στην προώθηση προγραμμάτων εθελούσιας εξόδου.
Η συναίνεση του εργοδότη, που αποτελεί βασικό όρο ώστε να είναι έγκυρη η παραίτηση και να θεμελιωθεί το δικαίωμα λήψης αποζημίωσης, μπορεί να δοθεί εγγράφως ή προφορικά, να είναι ρητή ή σιωπηρή και οπωσδήποτε να μη δημιουργεί ασάφειες ή αμφιβολίες. Πρέπει δε να δοθεί πριν από την αποχώρηση του εργαζόμενου.
Σημαντικό: Η άρνηση του εργοδότη να συναινέσει στην παραίτηση ελέγχεται για κατάχρηση δικαιώματος.
Συνέπειες μη καταβολής της αποζημίωσης λόγω συνταξιοδότησης
Η απόλυση του υπό συνταξιοδότηση εργαζόμενου είναι άκυρη αν δεν του καταβληθεί η νόμιμη μειωμένη αποζημίωση ή αν η καταβληθείσα αποζημίωση είναι ελλιπής.
Προθεσμία για τη διεκδίκηση της αποζημίωσης
Προβλέπεται εξάμηνη αποσβεστική προθεσμία για την άσκηση αγωγής διεκδίκησης της οφειλόμενης αποζημίωσης με αφετηρία υπολογισμού την ημέρα αποχώρησης από την εργασία.