Τελευταία ενημέρωση: 1 Αυγούστου 2022
Γράφει ο Δικηγόρος – εργατολόγος Δημήτρης Βλαχόπουλος | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Πειθαρχικό παράπτωμα εργαζόμενου δεν αποτελεί οποιοδήποτε σφάλμα του ή η πλημμελής εκτέλεση της εργασίας του. Για να επιβληθεί μια πειθαρχική ποινή στον εργαζόμενο απαραίτητη προϋπόθεση είναι το παράπτωμα να προβλέπεται στον κανονισμό εργασίας.
Πειθαρχικά όργανα
Αρμόδιος για να επιβάλει την πειθαρχική ποινή (αυτός που ασκεί πειθαρχική εξουσία) είναι είτε ο εργοδότης είτε τα πειθαρχικά συμβούλια που ιδρύονται με τον κανονισμό εργασίας και αποτελούν εργοδοτικά όργανα.
Τα συμβούλια αυτά πρέπει να είναι αμερόληπτα, επομένως δεν μπορούν να συμμετέχουν σ’ αυτά φίλοι ή εχθροί του διωκόμενου, πρόσωπα που κατέθεσαν σε βάρος του ή πρόσωπα κατά τον οποίων ο διωκόμενος έχει υποβάλει αναφορά.
Αρχές που διέπουν την πειθαρχική διαδικασία
Ο πειθαρχικά διωκόμενος εργαζόμενος πρέπει να προστατεύεται από αυθαιρεσίες του εργοδότη, γι’ αυτό και η πειθαρχική διαδικασία πρέπει να διεξάγεται τηρουμένων των ακόλουθων προϋποθέσεων:
- Ο πειθαρχικά διωκόμενος πρέπει να καλείται σε προφορική ή γραπτή απολογία πριν από την επιβολή της ποινής, ειδάλλως η επιβολή της θα είναι παράνομη.
- Η πειθαρχική ποινή πρέπει να είναι ανάλογη προς τη βαρύτητα του παραπτώματος. Σε αντίθετη περίπτωση μπορεί να θεωρηθεί ότι ο εργοδότης ασκεί καταχρηστικά το δικαίωμά του.
- Η πειθαρχική διαδικασία πρέπει να κινείται σε εύλογο χρονικό διάστημα από τον χρόνο τέλεσης του παραπτώματος ενώ απαγορεύεται η αναδρομική εφαρμογή πειθαρχικής διάταξης, δηλαδή η εφαρμογή διάταξης που δεν ίσχυε κατά τον χρόνο τέλεσης.
Οι πειθαρχικές ποινές (με σειρά βαρύτητας):
α) Προφορική ή έγγραφη παρατήρηση. Αφορά μικρής σημασίας παραπτώματα. Η παρατήρηση, βέβαια, δεν πρέπει να γίνεται κατά τρόπο που προσβάλλει την προσωπικότητα του εργαζόμενου και πρέπει να κινείται εντός του πλαισίου που θέτει ο νόμος (άρθρο 4 του ν. 4808/2021 περί απαγόρευσης βίας και παρενόχλησης στην εργασία).
β) Επίπληξη. Αφορά βαρύτερα παραπτώματα σε σχέση με αυτά της πρώτης περίπτωσης. Ομοίως ισχύουν οι περιορισμοί που θέτει ο νομοθέτης στην άσκηση του δικαιώματος του εργοδότη.
γ) Πρόστιμο. Επιβάλλεται για βαριά πειθαρχικά παραπτώματα. Δεν επιτρέπεται όμως να υπερβαίνει το ¼ του ημερομισθίου ή του μισθού μιας ημέρας.
δ) Υποχρεωτική αποχή από την εργασία (προσωρινή απόλυση) έως 10 εργάσιμες ημέρες ανά ημερολογιακό έτος. Αποτελεί τη βαρύτερη ποινή και αφορά στα πιο σοβαρά πειθαρχικά παραπτώματα. Βέβαια, δεν αρκεί πάντοτε μόνο το κριτήριο της βαρύτητας του παραπτώματος αλλά πριν από την επιβολή της εν λόγω ποινής ο εργοδότης πρέπει να εξετάζει κατά πόσον ο εργαζόμενος είναι υπότροπος, δηλαδή αν έχει διαπράξει κι άλλο σοβαρό πειθαρχικό παράπτωμα. Σε εκτέλεση της ποινής αυτής, ο εργαζόμενος απέχει από την εργασία του άνευ αποδοχών, η εργασιακή σύμβαση, όμως, δεν λύεται αλλά αναστέλλεται (αδρανεί).
Συρροή πειθαρχικής, ποινικής και αστικής ευθύνης
Ένα παράπτωμα μπορεί να είναι πειθαρχικό και ταυτόχρονα ποινικό αδίκημα. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, η πειθαρχική και η ποινική ευθύνη είναι ανεξάρτητες η μία από την άλλη. Δηλαδή, διεξάγονται παράλληλα και μπορεί να υπάρξουν δύο καταδίκες, μία πειθαρχική και μία ποινική για το ίδιο παράπτωμα. Αν απαλλαγεί ποινικώς για λόγους ουσίας ο εργαζόμενος, τότε το πειθαρχικό όργανο δεσμεύεται από την απαλλακτική κρίση και πρέπει να τον απαλλάξει κι αυτό.
Τα ίδια ισχύουν και για τη σχέση μεταξύ πειθαρχικής και αστικής ευθύνης (για αποζημίωση). Είναι επίσης ανεξάρτητες και μπορεί να συντρέχουν παράλληλα.