Τελευταία ενημέρωση: 18 Ιουλίου 2022
Γράφει η Δικηγόρος – εργατολόγος Μαλβίνα Προύντζου | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Ορισμός
Ως στρατευόμενος χαρακτηρίζεται ο εργαζόμενος που καλείται να εκπληρώσει τις στρατιωτικές υποχρεώσεις του. Όπως και άλλες ειδικές κατηγορίες εργαζομένων, έτσι και οι στρατευόμενοι μισθωτοί, χρήζουν ιδιαίτερης προστασίας από το εργατικό δίκαιο αφού, σύμφωνα με τη νομολογία, πρέπει να διασφαλίζεται η απερίσπαστη παροχή των υπηρεσιών τους προς την πατρίδα.
Ποιοι προστατεύονται
Η προστασία της εργατικής νομοθεσίας καταλαμβάνει κάθε εργαζόμενο που καλείται με οποιαδήποτε ιδιότητα να εκπληρώσει τις στρατιωτικές υποχρεώσεις του.
Ο αριθμός των στρατεύσεων και η χρονική διάρκεια κάθε μίας στράτευσης δεν ασκούν επιρροή. Έτσι προστατεύεται εξίσου και ο εργαζόμενος που πήρε αναβολή για λόγους υγείας ή που απαλλάχθηκε νόμιμα από τις στρατιωτικές υποχρεώσεις του, η, δε, προστασία παρέχεται μετά από κάθε στράτευση. Επίσης, προστατεύονται και οι εθελοντές. Πάντως, η προστασία του νόμου παρέχεται όταν η στράτευση γίνεται στις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις ή σε άλλο κράτος, εφόσον, όμως, είναι μέλος της Ε.Ε.
Σημειωτέον ότι βασική προϋπόθεση της προστασίας είναι ο εργαζόμενος να έχει συμπληρώσει, κατά την ημέρα που καλείται να εκπληρώσει τις στρατιωτικές υποχρεώσεις του, έξι (6) μήνες υπηρεσίας στον εργοδότη. Για τον μη έχοντα εξάμηνη προϋπηρεσία, η σύμβαση εργασίας λύεται.
Η προστασία του μισθωτού αρχίζει από την πρόσκλησή του να εκπληρώσει τη στρατιωτική θητεία του. Πάντως, η πρόσκληση αυτή δεν απαιτείται να έχει γνωστοποιηθεί στον εργοδότη ούτε η παράλειψη της γνωστοποίησης συνιστά κατάχρηση δικαιώματος από πλευράς εργαζόμενου.
Άκυρη η απόλυση των στρατευόμενων μισθωτών
Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ειδική προστασία για τη θέση εργασίας του στρατευόμενου μισθωτού.
Συγκεκριμένα, η στράτευση του εργαζόμενου δεν αποτελεί λόγο καταγγελίας της σύμβασής του εργασίας από πλευράς εργοδότη (άρθρο 1 ν. 3514/1928). Έτσι, αν ο εργοδότης απολύσει τον εργαζόμενο λόγω του γεγονότος ότι ο τελευταίος καλείται στις τάξεις του στρατού, η απόλυση αυτή είναι άκυρη. Στην προστασία του ν. 3514/1928 εμπίπτουν τόσο οι υπάλληλοι, όσο και οι εργάτες, ανεξάρτητα από το είδος της επιχείρησης.
Ήδη, δε, σύμφωνα με το άρθρο 66 του πρόσφατου ν. 4808/2021: «…Η καταγγελία της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου από τον εργοδότη είναι άκυρη, εφόσον […] ή γ) αντίκειται σε άλλη ειδική διάταξη νόμου, ιδίως, όταν πρόκειται για απόλυση: […] γζ) των στρατευμένων, σύμφωνα με το άρθρο 1 του ν. 3514/1928 (Α’ 77)…». Άλλωστε, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 66 ν. 4808/2021, ο εργαζόμενος που επικαλείται ελάττωμα της καταγγελίας, επειδή η απόλυση έλαβε χώρα λόγω της στράτευσης, δικαιούται να ζητήσει, αντί για την αναγνώριση της ακυρότητας της καταγγελίας, την αποζημίωση απόλυσης και, επιπλέον αυτής, την ειδική πρόσθετη αποζημίωση της παρ. 3 του άρθρου 66 ν. 4808/2021.
Εξάλλου, όπως προεκτέθηκε, η προστασία του μισθωτού αρχίζει από την πρόσκλησή του να εκπληρώσει τη στρατιωτική θητεία του, χωρίς να απαιτείται η πρόσκληση αυτή να έχει γνωστοποιηθεί στον εργοδότη. Έτσι, αν ο μισθωτός απολυθεί πριν καταταγεί, αλλά μετά την ημεροχρονολογία πρόσκλησής του, τότε η απόλυση είναι άκυρη, ακόμη κι αν ο εργοδότης αγνοούσε ανυπαιτίως την πρόσκληση.
Αναστολή της σύμβασης εργασίας κατά τη διάρκεια της στράτευσης
Σύμφωνα με τον νόμο, κατά τη διάρκεια της στράτευσης του μισθωτού, η εργασιακή σύμβαση αναστέλλεται. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, διαρκούσης της στράτευσης, ο μεν εργαζόμενος δεν υποχρεούται να παρέχει την εργασία του, ο δε εργοδότης δεν υποχρεούται να καταβάλει στον εργαζόμενο τον μισθό του.
Ο ν. 3514/1928 δεν εφαρμόζεται στις άκυρες συμβάσεις εργασίας ούτε στις συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου. Στην περίπτωση, ωστόσο, που η σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου φέρει ημεροχρονολογία λήξης μεταγενέστερη της ημεροχρονολογίας αποστράτευσης του μισθωτού, τότε η σύμβαση εργασίας αναστέλλεται κατά τη διάρκεια της στράτευσης και συνεχίζεται μετά την αποστράτευση για το υπόλοιπο του συμβατικού χρόνου, λήγοντας κατά τη συμφωνημένη ημεροχρονολογία.
Επάνοδος του εργαζόμενου στη θέση του
Αμέσως μόλις ο μισθωτός ολοκληρώσει τη στρατιωτική θητεία του, έχει δικαίωμα να επανέλθει στη θέση την οποία κατείχε προ της στράτευσής του, λαμβάνοντας τον ίδιο (τουλάχιστον) μισθό (άρθρο 24 ν. 1763/1988, άρθρο 41 π.δ. 292/2003).
Ειδικότερα ο εργαζόμενος, μόλις αποστρατευτεί, οφείλει να δηλώσει, γραπτά ή προφορικά, στον εργοδότη, εντός προθεσμίας ενός (1) μήνα από την αποστράτευσή του, ότι επιθυμεί να επιστρέψει στην εργασία του. Επίσης, εντός δεκαπέντε (15) ημερών από τη δήλωσή του αυτή, οφείλει να προσέλθει και να αναλάβει εργασία.
Σε περίπτωση που ο εργοδότης αρνηθεί να επαναπασχολήσει τον αποστρατευθέντα εργαζόμενο με τους ίδιους όρους εργασίας, ο αποστρατευθείς μισθωτός μπορεί να θεωρήσει το γεγονός αυτό ως καταγγελία της σύμβασής του εργασίας, η οποία έλαβε χώρα ακύρως.
Απαγόρευση απόλυσης για ένα (1) έτος μετά την αποστράτευση
Ο εργοδότης δεν μπορεί να απολύσει τον αποστρατευθέντα μισθωτό προτού παρέλθει ένα (1) έτος από την αποστράτευση, αλλά μόνον εφόσον υπάρχει δικαιολογημένη αιτία, που κρίνεται από ειδική Επιτροπή του άρθρου 7 α.ν. 244/1936. Αν ο εργοδότης απολύσει τον αποστρατευθέντα χωρίς να ζητήσει ή να λάβει σχετική έγκριση από την Επιτροπή, έχοντας όμως τηρήσει τις υπόλοιπες νόμιμες υποχρεώσεις, τότε υποχρεούται να του καταβάλει αποζημίωση απόλυσης και, επιπλέον αυτής, ειδική αποζημίωση, η οποία ισούται με τις αποδοχές έξι (6) μηνών.
Ο χρόνος στράτευσης είναι χρόνος πραγματικής υπηρεσίας
Ο χρόνος εκπλήρωσης της στρατιωτικής θητείας θεωρείται κατά πλάσμα δικαίου ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας. Έτσι, ο χρόνος αυτός προσμετράται κανονικά από τον εργοδότη για όλα τα δικαιώματα που συναρτώνται με την προϋπηρεσία του εργαζόμενου (λ.χ. στον υπολογισμό των χορηγούμενων ημερών άδειας αναψυχής, στην καταβολή επιδομάτων που σχετίζονται με τον χρόνο υπηρεσίας, στην προαγωγή, στον υπολογισμό της αποζημίωσης απόλυσης κ.λπ.).