Τελευταία ενημέρωση: 1 Αυγούστου 2022
Γράφει ο Δικηγόρος – εργατολόγος Γιάννης Μολιώτης | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Στο πλαίσιο της ελευθερίας των μερών ως προς τη διαμόρφωση των όρων εργασίας, εργοδότης και εργαζόμενος μπορούν να συμφωνούν ότι επιπλέον παροχές πέραν του μισθού (λ.χ. αμοιβές και προσαυξήσεις για υπερεργασία, νύχτες, Κυριακές και επιδόματα) θα καταβάλλονται υπό τη μορφή «ενός» αυξημένου μισθού. Τέτοιες συμφωνίες είναι υπό προϋποθέσεις έγκυρες υπό τον γενικό όρο ότι δεν καταπατώνται τα κατώτατα όρια που ισχύουν με Συλλογική Σύμβαση Εργασίας ή θεσπίζονται με νόμο. Αυτού του είδους ο μισθός είναι ο λεγόμενος «κλειστός μισθός», δυνάμει του οποίου καλύπτονται από τον καταβαλλόμενο (υψηλότερο του νομίμου) μισθό και άλλες απαιτήσεις του εργαζομένου. Ειδικότερα, αναφορικά με τον συμψηφισμό (καταλογισμό) των εργατικών αξιώσεων ισχύουν τα εξής:
Συμψηφισμός επιδομάτων
- Όταν ο καταβαλλόμενος βάσει της ατομικής σύμβασης εργασίας μισθός είναι μεγαλύτερος από τα κατώτατα όρια που θεσπίζουν οι ΣΣΕ, τότε δεν οφείλονται στον εργαζόμενο ιδιαιτέρως επιπλέον του καταβαλλομένου μισθού και τα προβλεπόμενα από ΣΣΕ ή τη ΔΑ, επιδόματα, αλλά τα επιδόματα αυτά συμψηφίζονται σ’ αυτόν, εκτός αν έχει συμφωνηθεί με την ατομική ή συλλογική σύμβαση ότι θα καταβάλλονται επιπλέον του συμφωνημένου μεγαλύτερου μισθού. Η δυνατότητα συμψηφισμού αποτελεί τον κανόνα, ενώ απαιτείται συμφωνία για το αντίθετο.
- Επιδόματα Χριστουγέννων και Πάσχα: μπορούν να συμψηφισθούν με τις ανώτερες των νομίμων καταβαλλόμενες αποδοχές μόνον κατόπιν συμφωνίας μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου.
- Επίδομα αδείας (και αποδοχές αδείας): δεν μπορούν να συμψηφισθούν με τις ανώτερες των νομίμων καταβαλλόμενες αποδοχές ούτε κατόπιν ρητής συμφωνίας.
Συμψηφισμός προσαυξήσεων για εργασία κατά νύκτα, Κυριακές ή αργίες
Οι προσαυξήσεις αυτές μπορούν να συμψηφιστούν με τις ανώτερες των νομίμων καταβαλλόμενες αποδοχές μόνον κατόπιν ειδικής συμφωνίας μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου, που είναι έγκυρη. Είναι επίσης έγκυρη η συμφωνία ότι οι αξιώσεις του εργαζόμενου για απασχόλησή του κατά τις Κυριακές και για τη στέρηση ρεπό συμψηφίζονται με τις υπέρτερες των νομίμων καταβαλλόμενες αποδοχές.
Συμψηφισμός στην περίπτωση πρόσθετης χρονικά εργασίας σε μερική απασχόληση
Για τον συμψηφισμό της πρόσθετης αμοιβής που οφείλεται για την παροχή πρόσθετης εργασίας προς τις υψηλότερες των νομίμων καταβαλλόμενες αποδοχές απαιτείται ειδική συμφωνία μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου.
Συμψηφισμός αμοιβής για τα Σάββατα
Είναι επιτρεπτός. Απαιτείται συμφωνία
Συμψηφισμός αμοιβής υπερεργασίας
Είναι επιτρεπτός. Απαιτείται συμφωνία
Συμψηφισμός υπερωριών
Είναι άκυρη και απαγορεύεται κάθε συμφωνία μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου με την οποία οι αξιώσεις λόγω υπερωρίας θα καλύπτονται συνολικά ή μερικά από τις τυχόν υπέρτερες των νομίμων αποδοχές. Η απαγόρευση αναφέρεται τόσο στις αξιώσεις από την παροχή νόμιμης όσο και στις αξιώσεις από την παροχή παράνομης υπερωρίας. Πάντως είναι έγκυρη η συμφωνία μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου, περί καταβολής στον εργαζόμενο ορισμένου επιπλέον του μισθού ποσού, έναντι συγκεκριμένης υπερωριακής εργασίας που πρόκειται να παρασχεθεί στο μέλλον. Το ποσό αυτό συμψηφίζεται με τις αξιώσεις του μισθωτού από τις υπερωρίες που πραγματοποιήθηκαν.