Γράφει ο Δικηγόρος – εργατολόγος Δημήτρης Βλαχόπουλος | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Σύμφωνα με το άρθρο 54 του Ν. 4635/2019, αναγορεύθηκε σε κριτήριο για την ικανότητα σύναψης συλλογικών συμβάσεων εργασίας η εγγραφή των συνδικαλιστικών οργανώσεων εργαζομένων και εργοδοτών στο Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων και Οργανώσεων Εργοδοτών.
Το Μητρώο αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο του στο Πληροφοριακού Συστήματος ΕΡΓΑΝΗ II (ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ) του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, τηρείται σε ηλεκτρονική μορφή ως βάση δεδομένων και αποτελείται από τα εξής επιμέρους Μητρώα:
α) Το Γενικό Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων (ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε.), στο οποίο εγγράφονται υποχρεωτικά οι συνδικαλιστικές οργανώσεις της παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 1264/1982 (πρωτοβάθμιες, δευτεροβάθμιες και τριτοβάθμιες) συμπεριλαμβανομένων των συνδικαλιστικών οργανώσεων του άρθρου 30 του ν. 1264/1982 (συνδικαλιστικές οργανώσεις δημοσίων υπαλλήλων) καθώς και οι ενώσεις προσώπων της παρ. 5 του άρθρου 3 του ν. 1876/1990 και στο οποίο τηρούνται: α) το καταστατικό της συνδικαλιστικής οργάνωσης και οι τυχόν τροποποιήσεις αυτού καθώς και η τυχόν πράξη διάλυσής της, β) ο αριθμός των μελών της συνδικαλιστικής οργάνωσης που έλαβαν μέρος στις εκλογές για ανάδειξη διοίκησης, γ) η σύνθεση των οργάνων διοίκησης αυτής, δ) η έδρα της συνδικαλιστικής οργάνωσης και στοιχεία επικοινωνίας και ε) οι οικονομικές της καταστάσεις, εφόσον υφίστανται κρατικές ή συγχρηματοδοτούμενες πηγές χρηματοδότησης στην ίδια την οργάνωση ή στις συνδεδεμένες με αυτήν οντότητες.
β) Το Γενικό Μητρώο Οργανώσεων Εργοδοτών (ΓΕ. ΜΗ.Ο.Ε.), στο οποίο εγγράφονται υποχρεωτικά όλες οι οργανώσεις εργοδοτών και στο οποίο τηρούνται τα ακόλουθα στοιχεία: α) το καταστατικό της οργάνωσης εργοδοτών και οι τυχόν τροποποιήσεις αυτού καθώς και η τυχόν πράξη διάλυσής της, β) ο αριθμός των μελών της οργάνωσης εργοδοτών που έλαβαν μέρος στις εκλογές για ανάδειξη διοίκησης, γ) η σύνθεση των οργάνων διοίκησης αυτής, δ) η έδρα της συνδικαλιστικής οργάνωσης και στοιχεία επικοινωνίας, ε) ο αριθμός των εργαζομένων που απασχολεί κάθε μέλος της εργοδοτικής οργάνωσης και στ) οι οικονομικές της καταστάσεις, εφόσον υφίστανται κρατικές ή συγχρηματοδοτούμενες πηγές χρηματοδότησης στην ίδια την οργάνωση ή στις συνδεδεμένες με αυτή οντότητες.
Ποια στοιχεία συμπεριλαμβάνονται στην αίτηση καταχώρισης συνδικαλιστικής οργάνωσης εργαζομένων στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε. και ποιος ο τρόπος υποβολής τους;
Για την εγγραφή μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε. απαιτείται να υποβληθούν ψηφιακά το καταστατικό και τα στοιχεία του άρθρου 81 του Αστικού Κώδικα ενώ τα αποτελέσματα των άρθρων 83 επ. του Αστικού Κώδικα επέρχονται με την εγγραφή της συνδικαλιστικής οργάνωσης στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε. και την κατάθεση σε αυτό όλων των κατά νόμο απαιτούμενων στοιχείων.
Οι οργανώσεις οι οποίες ιδρύονται μετά την έναρξη ισχύος της ΥΑ62599/2021 (ΦΕΚ 4279/Β/16-9-2021), δεν υπέχουν πλέον υποχρέωση εγγραφής στο ειδικό βιβλίο συνδικαλιστικών οργανώσεων του κατά τόπον αρμόδιου Πρωτοδικείου καθώς αποκτούν αυτομάτως νομική προσωπικότητα (και ό,τι αυτή συνεπάγεται δυνάμει των άρθρων 83επ ΑΚ) από τη στιγμή της εγγραφής τους στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε.
Γενικά, σύμφωνα με το άρθρο 3 της ΥΑ 62599/2021 (ΦΕΚ 4279/Β/16-9-2021), οι υπόχρεες προς εγγραφή συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων, προκειμένου να εγγραφούν στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε., καταχωρίζουν και υποβάλλουν, αποκλειστικά μέσω της πλατφόρμας, όλα τα στοιχεία και τα συνοδευτικά αρχεία, που προβλέπονται. Για την υποβολή της αίτησης εγγραφής στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε. απαιτείται η χρήση των κωδικών taxisnet του νόμιμου εκπροσώπου της συνδικαλιστικής οργάνωσης ή οποιουδήποτε τρίτου, κατόπιν ειδικής εξουσιοδότησης από αυτόν.
Ειδικότερα, σύμφωνα με την ως άνω ΥΑ 62599/2021, τα στοιχεία που καταχωρίζονται κατά την εγγραφή στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε., ταξινομημένα κατά ενότητες – καρτέλες στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, είναι τα εξής:
2.1 Στοιχεία Επωνυμίας, Έδρας και Επικοινωνίας,
2.1.1 Στοιχεία Επωνυμίας Οργάνωσης
2.1.1.1 Είδος Οργάνωσης
2.1.1.1.1 Πρωτοβάθμια Συνδικαλιστική Οργάνωση Εργαζομένων – Σωματείο
2.1.1.1.2 Πρωτοβάθμια Συνδικαλιστική Οργάνωση Εργαζομένων – Ένωση Προσώπων της παρ. 3 του άρθρου 1 του ν. 1264/1982
2.1.1.1.3 Πρωτοβάθμια Συνδικαλιστική Οργάνωση Εργαζομένων – Ένωση Προσώπων της παρ. 5 του άρθρου 3 του ν. 1876/1990
2.1.1.1.4 Δευτεροβάθμια Συνδικαλιστική Οργάνωση Εργαζομένων – Ομοσπονδία
2.1.1.1.5 Δευτεροβάθμια Συνδικαλιστική Οργάνωση Εργαζομένων – Εργατικό Κέντρο
2.1.1.1.6 Τριτοβάθμια Συνδικαλιστική Οργάνωση Εργαζομένων.
Στην περίπτωση συνδικαλιστικών οργανώσεων, στις οποίες ως μέλη, σύμφωνα με τα καταστατικά τους, εγγράφονται πρωτοβάθμιες ή δευτεροβάθμιες οργανώσεις, δηλώνονται η Επωνυμία της οργάνωσης – μέλους, ο ΑΦΜ αυτής, ο Αριθμός εγγραφής στο Βιβλίο του Δικαστηρίου, το Έτος Εγγραφής και το αρμόδιο Δικαστήριο εγγραφής.
2.1.1.2 Επωνυμία
2.1.1.3 Στοιχεία Έδρας (Διεύθυνση, T.K., Περιφέρεια, Περιφερειακή Ενότητα, Δήμος, Δημοτική/Τοπική Κοινότητα, Τηλέφωνο, E-mail)
2.1.1.4 Στοιχεία Επικοινωνίας Νομίμου Εκπροσώπου (Ονοματεπώνυμο, Διεύθυνση, T.K., Περιφέρεια, Περιφερειακή Ενότητα, Δήμος, Δημοτική/Τοπική Κοινότητα, Τηλέφωνο, E-mail)
2.2 Στοιχεία καταστατικού
2.2.1 Ιδρυτική/Συστατική Πράξη (με επισύναψη αρχείου)
2.2.2 Επικυρωμένο καταστατικό (με επισύναψη αρχείου)
2.2.3 Αρμόδιο Δικαστήριο (Ειρηνοδικείο) κατάθεσης αίτησης εγγραφής
2.2.4 Διαταγή Εγγραφής (με επισύναψη αρχείου)
2.2.5 Αριθμός Εγγραφής στο Δημόσιο Βιβλίο Σωματείων του Πρωτοδικείου
2.2.6 Έτος Εγγραφής στο Δημόσιο Βιβλίο Σωματείων του Πρωτοδικείου
2.2.7 Αρμόδιο Πρωτοδικείο
2.3 Στοιχεία Εκλογικής Διαδικασίας και Οργάνων Διοίκησης
2.3.1 ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ Δ.Σ. (από την οποία προκύπτει ο αριθμός των μελών της οργάνωσης που είχαν δικαίωμα ψήφου κατά την εκάστοτε πιο πρόσφατη Γενική Συνέλευση για εκλογή οργάνων διοίκησης της συνδικαλιστικής οργάνωσης, ο αριθμός των μελών που ψήφισαν στις εκλογές αυτές, η σειρά εκλογής των εκλεγμένων και η σύνθεση των οργάνων διοίκησης της συνδικαλιστικής οργάνωσης) (με επισύναψη αρχείου)
2.3.2 Αριθμός μελών που είχαν δικαίωμα ψήφου κατά την εκάστοτε πιο πρόσφατη Γενική Συνέλευση για εκλογή οργάνων διοίκησης της συνδικαλιστικής οργάνωσης
2.3.3 Αριθμός μελών που ψήφισαν στις εκλογές αυτές
2.3.4 Σειρά εκλογής εκλεγμένων μελών (με επισύναψη του σχετικού πρακτικού εκλογής του Δ.Σ.)
2.3.5 Σύνθεση οργάνων διοίκησης της συνδικαλιστικής οργάνωσης (με επισύναψη της σχετικής απόφασης συγκρότησης σε σώμα)
2.4 Οικονομικές Καταστάσεις και Μεγέθη (εφόσον υφίστανται κρατικές ή συγχρηματοδοτούμενες πηγές χρηματοδότησης προς την ίδια την οργάνωση ή συνδεδεμένες με αυτήν οντότητες)
2.4.1 ΑΦΜ Οργάνωσης
2.4.2 Δ.Ο.Υ. στην οποία ανήκει
2.4.3 Οικονομικές καταστάσεις και κύρια οικονομικά μεγέθη (με επισύναψη αρχείου)
2.5 Πράξη Διάλυσης (με επισύναψη αρχείου)
2.6 Στοιχεία Δικαστικών Αποφάσεων της παρ. 2 του άρθρου 6 του ν. 1876/1990 (με επισύναψη αρχείου)
Έλεγχος της αίτησης από το Υπουργείο
Μετά την υποβολή της αίτησης, διενεργείται έλεγχος από την υπηρεσία προκειμένου να διαπιστωθεί αν η καταχώριση των στοιχείων είναι σύμφωνη με τα οριζόμενα στον νόμο. Μόλις ο έλεγχος ολοκληρωθεί και η αίτηση γίνει δεκτή, δημιουργείται μια μοναδική εγγραφή στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε., αποδίδεται στην εγγεγραμμένη οργάνωση μοναδικός αριθμός Μητρώου εγγραφής και παρέχονται στην οργάνωση όνομα χρήστη (username) και κωδικός πρόσβασης (password) στην αντίστοιχη μερίδα του ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε. Για τα ανωτέρω, η οργάνωση ενημερώνεται μέσω της πλατφόρμας καθώς και με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Εφόσον κατά τον παραπάνω έλεγχο διαπιστωθεί οποιαδήποτε ελλιπής ή εσφαλμένη καταχώριση στοιχείων και αρχείων, η αίτηση δεν γίνεται αποδεκτή και η αιτούσα οργάνωση δεν εγγράφεται στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε. Η απόρριψη της αίτησης εγγραφής γνωστοποιείται στην αιτούσα οργάνωση. Στην περίπτωση αυτή, η οργάνωση μπορεί να υποβάλει εκ νέου αίτηση εγγραφής με τα απαιτούμενα συνοδευτικά αυτής αρχεία.
Μετά την εγγραφή τους στο Μητρώο, παρέχεται η δυνατότητα στις οργανώσεις για εξαγωγή προτυποποιημένης Βεβαίωσης Εγγραφής με αποτύπωση, επί του σώματος αυτής, μοναδικού σειριακού αριθμού μέσω του Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάθε νόμιμη χρήση.
Αν η συνδικαλιστική οργάνωση δεν έχει τη νομική μορφή του σωματείου, οι παραπάνω διατάξεις εφαρμόζονται αναλογικά.
Ποιος έχει πρόσβαση στα δεδομένα που καταχωρίζονται στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε.
Τα δεδομένα διατηρούνται μέχρι να ζητηθεί η διαγραφή τους από την οργάνωση ή με ενέργειες της Υπηρεσίας, εφόσον περιέλθει σε αυτή σχετική απόφαση Δικαστηρίου, και κατ΄αρχήν είναι προσβάσιμα από τις υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων αποκλειστικά για την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων τους.
Μπορούν όμως να χορηγούνται και σε αιτούντες που αποδεικνύουν ειδικό έννομο συμφέρον, εφόσον πληρούνται οι εξής όροι:
i) υποβολή ειδικής αίτησης, μέσω της πλατφόρμας,
ii) o αιτών να είναι συνδικαλιστική οργάνωση ή ένωση προσώπων της § 5 του άρθρου 3 του ν. 1876/1990 ή εργοδοτική οργάνωση ή μεμονωμένος εργοδότης,
iii) o αιτών να είναι εγγεγραμμένος στο Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων Εργαζομένων ή Οργανώσεων Εργοδοτών, με τη σημείωση ότι αυτό δεν ισχύει για τον μεμονωμένο εργοδότη – αιτούντα, ο οποίος δεν έχει υποχρέωση (ούτε μπορεί) να εγγραφεί στο Μητρώο Οργανώσεων Εργοδοτών,
iv) o αιτών να αποδεικνύει ειδικό έννομο συμφέρον λήψης των στοιχείων για την άσκηση των από τους ν. 1876/1990 και 1264/1982 δικαιωμάτων του και την ανταπόκρισή του στις αντίστοιχες υποχρεώσεις. Σε κάθε περίπτωση, δεν επιτρέπεται η χορήγηση οποιουδήποτε στοιχείου αφορά τις οικονομικές καταστάσεις αυτών (άρθρο 10 § 1 ΥΑ).
Από πότε ισχύει η υποχρέωση εγγραφής στο Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων;
Ως ημερομηνία έναρξης ισχύος της παραπάνω Υπουργικής Απόφασης ορίζεται η 01.01.2022. Ωστόσο, η τεχνική δυνατότητα εγγραφής στο Μητρώο δόθηκε έναν μήνα αργότερα, ήτοι την 01.02.2022.
Ποιες οργανώσεις εξαιρούνται από την υποχρέωση εγγραφής;
Εξαίρεση από την υποχρέωση εγγραφής εισάγεται για τις περιπτώσεις των ναυτεργατικών οργανώσεων καθώς και για τις οργανώσεις των άρθρων 30Α (αστυνομικών υπαλλήλων), 30Β (πολιτικού προσωπικού ΕΥΠ) και 30Γ (στρατιωτικών και Σωμάτων) του ν. 1264/1982, όπως ισχύει.
Συνέπειες από τη μη εγγραφή συνδικαλιστικής οργάνωσης στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε.
Αν η συνδικαλιστική οργάνωση δεν εγγραφεί στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε. ή δεν καταθέσει σε αυτό τα στοιχεία της παρ. 4 ή δεν τα τηρεί επικαιροποιημένα, τότε, για όσον χρόνο διαρκεί η παράλειψή της και μέχρι αυτή να αποκατασταθεί, τα βασικά δικαιώματα που απορρέουν από την ύπαρξη της συνδικαλιστικής οργάνωσης τελούν σε αναστολή (π.χ. σύναψη ΣΣΕ, κήρυξη απεργίας, προστασία συνδικαλιστικών στελεχών κ.λπ.).
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους εργαζόμενους
Σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν, πλέον για την ίδρυση ενός εργατικού σωματείου απαιτείται προηγούμενη έγκριση από το Υπουργείο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Η αναστολή των δικαιωμάτων της συνδικαλιστικής οργάνωσης, η οποία είτε δεν εγγράφεται είτε δεν καταθέτει τα προβλεπόμενα στοιχεία είτε δεν τα καταθέτει επικαιροποιημένα στο ΓΕ.ΜΗ.Σ.Ο.Ε., είναι τόσο εκτεταμένη που πλήττει τον πυρήνα της άσκησης του συνδικαλιστικού δικαιώματος. Στην ουσία αφήνει τη συνδικαλιστική οργάνωση απογυμνωμένη από κάθε ουσιαστικό ρόλο και ανίκανη να επιτελέσει τον σκοπό της, δηλαδή την προστασία των συμφερόντων των μελών της.
Δείτε ολόκληρη την εγκύκλιο 62587/26-8-2021 του Υπουργείου Εργασίας εδώ.