Τελευταία ενημέρωση: 13 Οκτωβρίου 2024
Γράφει η Δικηγόρος Μαριλένα Σύψα | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Η επιμόρφωση των εργαζόμενων κατά τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας είναι συνηθισμένη επειδή η κτήση περισσότερων προσόντων συνδέεται, άμεσα ή έμμεσα, με την αύξηση των απολαβών και την αναβάθμιση στην ιεραρχία. Προκειμένου να αντεπεξέλθουν οι εργαζόμενοι στην επιτυχή παρακολούθηση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος και ταυτόχρονα να διατηρήσουν τη θέση εργασίας, έχουν δικαίωμα να ζητήσουν από τον εργοδότη να τους χορηγήσει άδεια για τον σκοπό αυτόν.
Ποια θεωρείται εκπαιδευτική άδεια και ποιος τη δικαιούται;
Ως εκπαιδευτική άδεια ορίζεται η πρόσθετη, πέραν δηλαδή της κανονικής, άδεια που έχει δικαίωμα να ζητήσει ο εργαζόμενος μαθητής, σπουδαστής ή φοιτητής προκειμένου να συμμετάσχει στις εξετάσεις που διεξάγονται στο πλαίσιο των σπουδών του.
Η άδεια αυτή είναι κατοχυρωμένη νομικά και θεμελιώνεται τόσο σε διατάξεις νόμου, όσο και σε υπουργικές αποφάσεις αλλά και σε διατάξεις Εθνικών Γενικών Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 1346/1983 (Φ.Ε.Κ. Α’ 46), «εργαζόμενοι που είναι μαθητές ή σπουδαστές ή φοιτητές εκπαιδευτικών μονάδων οποιουδήποτε τύπου και οποιασδήποτε βαθμίδας του Δημοσίου ή εποπτευόμενων από το Δημόσιο με οποιοδήποτε τρόπο […] δικαιούνται, κατ’ έτος, πρόσθετη άδεια […] χωρίς αποδοχές από τον εργοδότη, για τη συμμετοχή τους στις εξετάσεις. Η άδεια αυτή χορηγείται σε συνεχείς ημέρες ή τμηματικά».
Ωφελούμενοι είναι εργαζόμενοι μαθητές – σπουδαστές – προπτυχιακοί φοιτητές που είναι ασφαλισμένοι στον ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) και εργάζονται σε επιχειρήσεις, φορείς Κ.ΑΛ.Ο. και γενικά σε εργοδότες του ιδιωτικού τομέα προκειμένου να συμμετάσχουν στις γραπτές εξετάσεις της σχολής που φοιτούν.
Επίσης, προπτυχιακοί φοιτητές, του ΕΑΠ (ανεξαρτήτως ηλικίας) μόνο για τα προβλεπόμενα έτη σπουδών και μόνο για γραπτές εξετάσεις σε τόπο και χρόνο που ορίζει το ΕΑΠ και πρέπει να παραστούν.
Ακόμη, μεταπτυχιακοί φοιτητές που εργάζονται στην Ελλάδα και παρακολουθούν μεταπτυχιακό πρόγραμμα (στον ελλαδικό χώρο ή στο εξωτερικό) για σπουδές έως 2 έτη, δικαιούνται ανά έτος 10 ημέρες φοιτητικής άδειας άνευ αποδοχών μόνο για γραπτές εξετάσεις και όχι για παρουσιάσεις ή διδασκαλία κλπ.
Άδεια 30 εργάσιμων ημερών άνευ αποδοχών δικαιούνται και οι σπουδαστές των ΙΕΚ που εποπτεύονται από το Δημόσιο.
Τέλος, δικαιούνται άδεια 30 ημερών όσοι συμμετέχουν σε εξετάσεις για την απόκτηση δεύτερου πτυχίου και εργάζονται μόνο στον Ιδιωτικό Τομέα.
Ποια είναι η διάρκεια της εκπαιδευτικής άδειας;
Η εκπαιδευτική άδεια ορίστηκε με το άρθρο 7 της Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. ετών 1996-1997 να είναι διάρκειας 30 εργάσιμων ημερών κατ’ έτος, ενώ με την Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. ετών 1998-1999 ορίστηκε ότι χορηγείται χωρίς ηλικιακό όριο (παλαιότερα ήταν μόνο για όσους είχαν ηλικία έως 25 ετών). Με το άρθρο 10 της Ε.Γ.Σ.Σ.Ε. ετών 2004-2005, οι συμμετέχοντες σε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών τουλάχιστον ετήσιας φοίτησης ή οι διδακτορικοί φοιτητές μπορούν κι αυτοί πλέον να αιτηθούν και να λάβουν έως 10 εργάσιμες ημέρες εκπαιδευτική άδεια.
Η άδεια αυτή αφορά το διάστημα της προβλεπόμενης διάρκειας σπουδών που παρακολουθεί ο εργαζόμενος, προσαυξημένο κατά δύο (2) έτη, ανεξάρτητα αν οι σπουδές έγιναν αδιάλειπτα ή διακεκομμένα. Επίσης, οι ημέρες εκπαιδευτικής άδειας μπορεί να είναι είτε συνεχείς είτε διακεκομμένες. Πρέπει όμως να είναι κοντά στην ημερομηνία των εξετάσεων.
Ειδική ρύθμιση υπάρχει για τους ανήλικους εργαζόμενους που είναι συγχρόνως μαθητές ή σπουδαστές. Στο άρθ. 7 του ν. 1837/1989, ορίζονται τα εξής: «2. Οι ανήλικοι εργαζόμενοι, ανεξάρτητα από το χρόνο απασχόλησής τους, όταν είναι συγχρόνως και μαθητές ή σπουδαστές σε αναγνωρισμένη σχολή, δικαιούνται για τη συμμετοχή τους στις εξετάσεις και άδεια δυο ημερών συνεχόμενη ή τμηματική, κατά την αίτησή τους, για κάθε ημέρα εξετάσεων, με την υποχρέωση να αποδεικνύουν τη συμμετοχή τους με σχετική βεβαίωση. Η άδεια αυτή δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 14 ημερών συνολικά. 3. Οι άδειες της προηγούμενης παραγράφου είναι χωρίς αποδοχές από τον εργοδότη, οι αποδοχές των αδειών αυτών καταβάλλονται πάντοτε από τον Ο.Α.Ε.Δ. […].».
Πώς αποδεικνύεται η ιδιότητα του μαθητή, σπουδαστή ή φοιτητή;
Εργαζόμενος, που είναι μαθητής, σπουδαστής ή προπτυχιακός / μεταπτυχιακός / διδακτορικός φοιτητής και ασφαλισμένος στον ΕΦΚΑ, έχει τη δυνατότητα, προσκομίζοντας σχετική βεβαίωση από το εκπαιδευτικό ίδρυμα – σχολή που φοιτά και στην οποία θα αναφέρεται η ημερομηνία πρώτης εγγραφής, να κατοχυρώσει την ιδιότητά του αυτή και να μπορέσει να λάβει την αντίστοιχη εκπαιδευτική άδεια όπως επίσης και την επιδότηση από τον αρμόδιο κρατικό φορέα.
Πώς αμείβεται η εκπαιδευτική άδεια;
Η εκπαιδευτική άδεια είναι αμειβόμενη όχι από τον εργοδότη αλλά από τη Δ.ΥΠ.Α. (πρώην ΟΑΕΔ) και έχει σκοπό τη διευκόλυνση των εργαζομένων για τη συμμετοχή τους στις εξετάσεις.
Από τον Απρίλιο 2023, το νέο κατώτατο ημερομίσθιο ανέρχεται στο ποσό των 34,84 Ευρώ ανεξαρτήτως ηλικίας. Βάσει αυτού επιδοτείται ο εργαζόμενος – μαθητής / σπουδαστής / φοιτητής, σε συνδυασμό με τον αριθμό ημερών ασφάλισης και των ημερών εκπαιδευτικής άδειας που αιτείται για επιδότηση.
Πώς χορηγείται η επιδότηση της εκπαιδευτικής άδειας – δικαιολογητικά
Για να χορηγηθεί η επιδότηση από τη Δ.ΥΠ.Α. δεν υπάρχουν τυπικές προϋποθέσεις (όπως π.χ. όριο προϋπηρεσίας). Θα πρέπει όμως οι δικαιούχοι να υποβάλουν τα προβλεπόμενα δικαιολογητικά το αργότερο έως την 31η Μαρτίου του επόμενου έτους, απ’ αυτό κατά το οποίο έγινε χρήση της εκπαιδευτικής άδειας.
Τα δικαιολογητικά είναι τα εξής:
α) Βεβαίωση εργοδότη με το λογότυπο της εταιρείας, υπογεγραμμένη και σφραγισμένη από τον εργοδότη, όπου υποχρεωτικά θα αναφέρει τις ημέρες άδειας άνευ αποδοχών που χορήγησε για την συμμετοχή του μαθητή / σπουδαστή / φοιτητή στις γραπτές εξετάσεις της σχολής στην οποία είναι εγγεγραμμένος. Ατομικός λογαριασμός ασφάλισης του σπουδαστή, που αποδεικνύει ότι δεν έχει ένσημα για το διάστημα που έκανε χρήση της αδείας αυτής.
β) Δελτίο Αστυνομικής Ταυτότητας ή Δελτίο Ταυτότητας Ομογενούς για τους Έλληνες και τους Ομογενείς σπουδαστές αντίστοιχα, Διαβατήριο και άδεια διαμονής για τους Αλλοδαπούς σπουδαστές.
γ) Βεβαιώσεις από τα ΙΕΚ ή ΑΤΕΙ ή ΑΕΙ που να αναφέρει ρητά ότι συμμετείχε στις γραπτές εξετάσεις, καθώς επίσης και τις ακριβείς ημερομηνίες των εξετάσεων. Οι βεβαιώσεις θα είναι υπογεγραμμένες και θα φέρουν τη σφραγίδα της σχολής.
δ) Λογαριασμός Τραπέζης (σελίδας στην οποία αναγράφεται το ΙΒΑΝ και τα ονόματα των δικαιούχων), όπου να εμφανίζεται ως πρώτο όνομα το ονοματεπώνυμο του ωφελουμένου. Στην περίπτωση αυτή συμπληρώνει Υπεύθυνη Δήλωση όπου αποδέχεται ο ωφελούμενος την τυχόν προμήθεια της τράπεζας που διαθέτει λογαριασμό.
ε) Ατομικός λογαριασμός ασφάλισης του σπουδαστή, που αποδεικνύει ότι δεν έχει ένσημα για το διάστημα που έκανε χρήση της αδείας αυτής. Επισημαίνεται ότι οι ημέρες εργασίας και οι ημέρες άδειας εξετάσεων δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις -έως τότε- ημέρες ασφάλισης του ωφελούμενου από τον εργοδότη.
στ) Στην περίπτωση που οι φοιτητές είναι ηλικίας 28 ετών και άνω, οφείλουν να προσκομίσουν βεβαίωση από τη σχολή τους στην οποία να αναφέρεται η ημερομηνία της πρώτης εγγραφής καθώς πρέπει να αποδειχτεί ότι δεν ξεπερνούν τα προβλεπόμενα έτη σπουδών της κάθε σχολής (συν 2 επιπλέον (ν+2), δηλαδή 5 έτη + 2 (συνολικά 7) έτη αν πρόκειται για Πολυτεχνικές ή Ιατρικές Σχολές και για τις υπόλοιπες Σχολές 4 + 2 έτη (συνολικά 6 έτη) σπουδών).
Η υποβολή των απαιτούμενων εγγράφων-δικαιολογητικών γίνεται στην τοπική Δ.ΥΠ.Α. όπου ανήκει η επιχείρηση που απασχολείται ο εργαζόμενος και όχι η Δ.ΥΠ.Α. του τόπου κατοικίας του εργαζόμενου.