Τελευταία ενημέρωση: 21 Σεπτεμβρίου 2025
Γράφει η Δικηγόρος – εργατολόγος Ειρήνη Γραβάνη | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Νομικό πλαίσιο
Η αναρρωτική άδεια και οι σχετικές υποχρεώσεις των εργοδοτών και των εργαζομένων ρυθμίζονται κυρίως από:
• Το άρθρο 5 του Ν. 2112/1920
• Την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΕΓΣΣΕ) 2000-2001
• Τη νομοθεσία του ΕΦΚΑ περί επιδομάτων ασθενείας
• Τη νομολογία των ελληνικών δικαστηρίων, που αναγνωρίζει την ασθένεια ως “ανυπαίτιο κώλυμα” (Α.Π. 542/10, Α.Π. 308/1986, Α.Π. 308/59, Α.Π. 385/64, Εφ. Πειραιώς 917/96)
Υποχρεώσεις εργαζομένων
1. Ενημέρωση του εργοδότη
Ο εργαζόμενος οφείλει να ενημερώσει τον εργοδότη για την ασθένειά του το συντομότερο δυνατό, με οποιονδήποτε πρόσφορο τρόπο (τηλεφωνικά, με email, μέσω συναδέλφου κ.λπ.). Η έγκαιρη ενημέρωση είναι σημαντική για την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων.
2. Προσκομιδή ιατρικής βεβαίωσης
Ο εργαζόμενος πρέπει να προσκομίσει στον εργοδότη ιατρική βεβαίωση που να πιστοποιεί:
• Το είδος της ασθένειας
• Τη διάρκεια της ανικανότητας προς εργασία
Η ιατρική βεβαίωση πρέπει να προσκομιστεί εντός εύλογου χρονικού διαστήματος χωρίς ο νόμος να ορίζει συγκεκριμένη προθεσμία. Ο εύλογος χρόνος μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τις συνθήκες, τη σοβαρότητα της ασθένειας και τις εσωτερικές πολιτικές της επιχείρησης.
Η νομολογία (Α.Π. 378/65) δέχεται ότι ακόμη και καθυστερημένη προσκομιδή του πιστοποιητικού ασθένειας είναι επιτρεπτή, εφόσον ο εργαζόμενος έχει ειδοποιήσει εγκαίρως τον εργοδότη του για την ασθένειά του.
3. Αποχή από την εργασία
Απαραίτητη προϋπόθεση για τη λήψη του επιδόματος ασθενείας από τον ΕΦΚΑ είναι η πλήρης αποχή του ασφαλισμένου από κάθε εργασία κατά τη διάρκεια της αναρρωτικής άδειας.
Αποδοχές κατά την αναρρωτική άδεια
1. Για ασθένεια έως 3 ημέρες
Εάν η ασθένεια διαρκεί έως 3 ημέρες, ο εργαζόμενος δικαιούται να λάβει από τον εργοδότη το 50% των ημερήσιων αποδοχών του για κάθε ημέρα απουσίας. Σ’ αυτή την περίπτωση, ο ΕΦΚΑ δεν καταβάλλει επίδομα ασθενείας λόγω του τριήμερου χρόνου αναμονής.
2. Για ασθένεια άνω των 3 ημερών
Για ασθένεια που υπερβαίνει τις τρεις ημέρες, ισχύουν τα εξής:
α) Για τις πρώτες 3 ημέρες (χρόνος αναμονής):
• Ο εργοδότης καταβάλλει το 1/2 του ημερομισθίου ή του αναλογούντος ημερήσιου μισθού.
• Ο ΕΦΚΑ δεν καταβάλλει επίδομα για αυτές τις ημέρες.
β) Για τις υπόλοιπες ημέρες (από την 4η ημέρα και μετά):
• Ο ΕΦΚΑ καταβάλλει επίδομα ασθενείας.
• Ο εργοδότης καταβάλλει τη διαφορά μεταξύ των συνήθων αποδοχών και του επιδόματος ασθενείας που καταβάλλει ο ΕΦΚΑ.
Σημαντική διευκρίνιση: Ακόμη και αν ο εργοδότης καταβάλλει μερικώς ή πλήρως τις αποδοχές κατά την περίοδο ασθένειας, αυτό δεν επηρεάζει το δικαίωμα του εργαζομένου στο επίδομα ασθενείας από τον ΕΦΚΑ, το οποίο καταβάλλεται πάντοτε ακέραιο.
Επίδομα ασθενείας από τον ΕΦΚΑ
• Καταβάλλεται από την 4η ημέρα που αναγγέλλεται η ανικανότητα προς εργασία στην υπηρεσία του ΕΦΚΑ.
• Καλύπτει όλες τις ημέρες της ασθένειας (συμπεριλαμβανομένων των μη εργάσιμων), εφόσον υπερβαίνουν τον τριήμερο χρόνο αναμονής.
• Καταβάλλεται ανεξάρτητα από το αν ο εργαζόμενος λαμβάνει ή όχι αποδοχές από τον εργοδότη του.
• Καταβάλλεται μετά από ηλεκτρονική αίτηση στον ΕΦΚΑ εδώ.
Πρακτικό παράδειγμα
Έστω εργαζόμενος με ημερήσιο μισθό 50€ που ασθενεί για 12 ημέρες:
• Για τις πρώτες 3 ημέρες: Ο εργοδότης καταβάλλει 25€ ημερησίως (50% του ημερήσιου μισθού).
• Για τις υπόλοιπες 9 ημέρες: Ο ΕΦΚΑ καταβάλλει το επίδομα ασθενείας. Αν υποθέσουμε ότι το επίδομα ανέρχεται σε 30€ ημερησίως, ο εργοδότης θα καταβάλει επιπλέον 20€ ημερησίως (τη διαφορά μεταξύ του ημερήσιου μισθού των 50€ και του επιδόματος των 30€).
Συμπέρασμα
Η σωστή διαχείριση της αναρρωτικής άδειας προϋποθέτει την έγκαιρη ενημέρωση του εργοδότη, την προσκομιδή των απαραίτητων ιατρικών βεβαιώσεων και τη γνώση των δικαιωμάτων των εργαζομένων αναφορικά με τις αποδοχές και το επίδομα ασθενείας.