Τελευταία ενημέρωση: 31 Ιουλίου 2023
Γράφει η Δικηγόρος Μαριλένα Σύψα | Δικηγορικό γραφείο εργατικού δικαίου Δημήτρης Βλαχόπουλος & συνεργάτες
Όπως σε όλες τις εκλογικές διαδικασίες, έτσι και στις προσεχείς βουλευτικές εκλογές, πολίτες έως 67 ετών και κάτοχοι απολυτηρίου δημοτικού ενδέχεται να κληρωθούν ως μέλη εφορευτικής επιτροπής. Από τη διαδικασία αυτή εξαιρούνται δημόσιοι και δημοτικοί υπάλληλοι ή έμμισθοι υπάλληλοι δημοτικών νομικών προσώπων και ιδρυμάτων καθώς επίσης και όσοι υπηρέτησαν με αυτές τις ιδιότητες την τελευταία τριετία προ της εκλογής. Το κώλυμα ισχύει και για τους αποστρατευθέντες αξιωματικούς, τα όργανα των σωμάτων ασφαλείας, για αυτούς που διετέλεσαν δήμαρχοι, καθώς και για τους διατελέσαντες βουλευτές, μέλη της κυβέρνησης και υφυπουργούς. Εξαιρούνται επίσης οι υποψήφιοι βουλευτές που ανακηρύχθηκαν από τον Άρειο Πάγο, οι ιερείς και λοιποί θρησκευτικοί λειτουργοί.
Τα μέλη των εφορευτικών επιτροπών συνεπικουρούν στο έργο του τον δικαστικό αντιπρόσωπο και οφείλουν να παρευρίσκονται στο εκλογικό τμήμα καθ’ όλη τη διάρκεια της ψηφοφορίας. Διακρίνονται σε τακτικά και αναπληρωματικά. Σημαντικό είναι το γεγονός ότι η συμμετοχή των πολιτών που κληρώνονται στις θέσεις της εφορευτικής επιτροπής και λαμβάνουν κλήση από δημόσια αρχή, αποτελεί εκτέλεση υποχρεωτικού εκ του νόμου καθήκοντος. Επομένως, τυχόν μη εμφάνισή τους στο εκλογικό τμήμα (που είναι συνήθως αυτό στο οποίο ψηφίζουν) επιφέρει κυρώσεις.
Σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 118 του π.δ. 26/2012: «3. [..] μέλη εφορευτικών επιτροπών […] που αμελούν ή δείχνουν απείθεια στην έγκαιρη εκπλήρωση των καθηκόντων που τους επιβάλλονται από τις διατάξεις του παρόντος, ή επεμβαίνουν ενεργώς και με τρόπο που δεν επιτρέπεται από τις κείμενες διατάξεις σε εκλογικές ενέργειες ή δείχνουν συμπεριφορά ασυμβίβαστη προς τα αξιώματα και τις ιδιότητες τους σε ζητήματα εκλογικά, τιμωρούνται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών μέχρι δύο χρόνια και με στέρηση των αξιωμάτων και θέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 63 του Ποινικού Κώδικα, από έξι μήνες μέχρι δύο χρόνια.»
Ο δικαστικός αντιπρόσωπος έχει τη δυνατότητα, στην περίπτωση που μέλος της εφορευτικής επιτροπής δεν εμφανιστεί, να ζητήσει από την Αστυνομία την ανεύρεση του μη παρουσιασθέντος στην διεύθυνση κατοικίας του. Μπορεί επίσης, να σημειώσει το όνομά του στον κατάλογο των εκλογέων του τμήματος, ούτως ώστε όταν προσέλθει να ψηφίσει, να του ζητήσει να παραμείνει στο εκλογικό τμήμα μέχρι το τέλος (στάδιο διαλογής των ψήφων). Αν αυτός αρνηθεί να παραμείνει, ο δικαστικός αντιπρόσωπος μπορεί να ζητήσει τη συνδρομή της Αστυνομίας.
Πώς μπορεί να εξαιρεθεί κάποιος από μέλος της εφορευτικής επιτροπής
Προκειμένου κάποιος που έχει κληρωθεί ως μέλος εφορευτικής επιτροπής να μην αντιμετωπίσει τις συνέπειες που ορίζει ο νόμος σε περίπτωση μη παρουσίας, θα πρέπει να προσκομίσει ιατρικό έγγραφο σε περίπτωση ασθένειας ή άλλο έγκυρο δικαιολογητικό που να αποδεικνύει τον λόγο του κωλύματος του να παρουσιαστεί.
Δικαιούται να απουσιάσει από την εργασία του ο εργαζόμενος που κληρώθηκε ως μέλος εφορευτικής επιτροπής;
α) Για εργαζόμενους που κληρώνονται ως μέλη εφορευτικής επιτροπής έχοντας λάβει την ειδική εκλογική άδεια που δικαιούνται οι εκλογείς, η ισχύουσα ρύθμιση αναφέρει ότι δεν μπορούν να λάβουν περαιτέρω άδεια.
β) Για εργαζόμενους που κληρώνονται ως μέλη εφορευτικής επιτροπής αλλά δεν έχουν λάβει ειδική εκλογική άδεια ισχύουν τα παρακάτω:
Με την υπ’ αριθμ. 23400/662/24-5-2019 Εγκύκλιο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, παρέχονται διευκρινίσεις σχετικά με την ύπαρξη σπουδαίου λόγου αποχής από την εργασία λόγω κλήσης και συμμετοχής εργαζόμενου σε εφορευτική επιτροπή για τη διεξαγωγή εκλογών.
Ειδικότερα, «η συμμετοχή εργαζόμενου ως μέλους σε εφορευτική επιτροπή, κατόπιν κλήσης από δημόσια αρχή, αποτελεί εκτέλεση υποχρεωτικού εκ του νόμου καθήκοντος και, επομένως, συνιστά σπουδαίο λόγο αποχής από την εργασία κατά την ημέρα διεξαγωγής της ψηφοφορίας, αντιμετωπιζόμενο σύμφωνα με τα άρθρα 657-658 του Αστικού Κώδικα. Περαιτέρω, και λαμβάνοντας υπόψη το χρόνο που απαιτείται για την εκτέλεση των καθηκόντων μέλους εφορευτικής επιτροπής, ο οποίος δεν μπορεί να προσδιοριστεί επακριβώς εκ των προτέρων, η απουσία του εργαζόμενου από την εργασία του και κατά την επόμενη ημέρα της διεξαγωγής της ψηφοφορίας, εφόσον συνδέεται με την εκτέλεση των ανωτέρω καθηκόντων, συνιστά σπουδαίο λόγο αποχής από την εργασία και αντιμετωπίζεται ομοίως σύμφωνα με τα άρθρα 657-658 του Αστικού Κώδικα».
Επομένως, κατά τα οριζόμενα στην παραπάνω αναφερόμενη εγκύκλιο, ο εργαζόμενος που κληρώνεται ως μέλος της εφορευτικής επιτροπής και δεν ανήκει στην κατηγορία εκείνη των εκλογέων που δικαιούνται να λάβουν ειδική εκλογική άδεια, μπορεί, εφόσον η Κυριακή των εκλογών είναι εργάσιμη μέρα γι’ αυτόν, να απέχει από την εργασία του νομίμως. Παράλληλα, διατηρεί την αξίωσή του για μισθό, διότι το κώλυμα για παροχή εργασίας οφείλεται σε σπουδαίο λόγο, δηλαδή σε λόγο που κατά την καλή πίστη και τα χρηστά και συναλλακτικά ήθη, καθιστά δικαιολογημένη τη μη παροχή της, όπως εν προκειμένω, η συμμετοχή στη διεξαγωγή της ψηφοφορίας με τα καθήκοντα της εφορευτικής επιτροπής.